Viêm mũi xoang là bệnh lý rất thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt sau các đợt cảm lạnh hoặc nhiễm virus đường hô hấp. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng chỉ là cảm cúm thông thường. Khi các triệu chứng kéo dài, sốt cao hoặc diễn tiến nặng hơn sau khi đã có dấu hiệu cải thiện, đó có thể là dấu hiệu trẻ đang bị viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn và cần được thăm khám để điều trị kịp thời.
Viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn ở trẻ hình thành như thế nào?
Viêm mũi xoang là tình trạng niêm mạc mũi và các xoang cạnh mũi bị viêm. Bệnh có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất là nhiễm virus, vi khuẩn hoặc các yếu tố dị ứng.
Ở hầu hết trẻ em, bệnh thường bắt đầu bằng một đợt nhiễm virus đường hô hấp trên như cảm lạnh. Virus làm tổn thương lớp niêm mạc mũi và hệ thống lông chuyển – bộ phận có chức năng vận chuyển chất nhầy, bụi bẩn và vi sinh vật ra ngoài. Khi chức năng này bị suy giảm, dịch tiết trong xoang không được dẫn lưu hiệu quả, tạo môi trường thuận lợi để vi khuẩn phát triển và gây viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn.

Ngoài nhiễm trùng, một số yếu tố khác cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh hoặc khiến bệnh dễ tái phát như thời tiết lạnh, thay đổi nhiệt độ đột ngột, khói bụi, ô nhiễm không khí, phấn hoa hoặc các dị nguyên trong môi trường. Những trẻ có cơ địa dị ứng thường dễ bị phù nề niêm mạc mũi, làm cản trở lưu thông của các xoang và tạo điều kiện cho tình trạng viêm kéo dài.
Bên cạnh đó, một tỷ lệ nhỏ trẻ mắc bệnh do các bất thường về cấu trúc mũi xoang như lệch vách ngăn mũi, phì đại cuốn mũi hoặc các bất thường bẩm sinh khác. Những yếu tố này làm giảm khả năng thông khí và dẫn lưu của xoang, khiến bệnh dễ xuất hiện hoặc tái phát nhiều lần.
1. Triệu chứng kéo dài trên 10 ngày nhưng không cải thiện
Đây là dấu hiệu thường gặp nhất của viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn ở trẻ.
Thông thường, cảm lạnh do virus sẽ cải thiện dần sau khoảng 7–10 ngày. Nếu sau khoảng thời gian này trẻ vẫn tiếp tục chảy nước mũi, nghẹt mũi, ho hoặc đồng thời xuất hiện cả hai triệu chứng mà không có dấu hiệu thuyên giảm, cha mẹ cần nghĩ đến khả năng viêm mũi xoang do vi khuẩn.
Ho ở giai đoạn này thường xuất hiện nhiều về đêm do dịch mũi chảy xuống họng. Một số trẻ có thể ho kéo dài khiến giấc ngủ bị ảnh hưởng, ăn uống kém và mệt mỏi hơn.

Điểm quan trọng là triệu chứng không chỉ kéo dài mà còn gần như không có xu hướng cải thiện theo thời gian.
2. Khởi phát với triệu chứng nặng
Một số trẻ không trải qua giai đoạn bệnh nhẹ mà xuất hiện ngay những biểu hiện nghiêm trọng.
Cha mẹ cần đặc biệt chú ý khi trẻ:

- Sốt từ 39°C trở lên.
- Chảy mũi có dịch đặc màu vàng hoặc xanh.
- Tình trạng sốt cao và dịch mũi mủ kéo dài liên tục ít nhất 3 ngày.
Đây là những biểu hiện cho thấy quá trình viêm có thể liên quan đến vi khuẩn và cần được thăm khám sớm. Nếu kéo dài, trẻ có nguy cơ mất nước, mệt nhiều, bỏ ăn hoặc xuất hiện các biến chứng tại vùng tai mũi họng.
3. Triệu chứng nặng lên sau khi đã cải thiện
Đây còn được gọi là tình trạng “bệnh hai pha“, là một dấu hiệu rất có giá trị trong nhận biết viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn.
Ban đầu, trẻ có thể bị cảm lạnh thông thường với các biểu hiện như chảy mũi, nghẹt mũi hoặc ho. Sau vài ngày, các triệu chứng có xu hướng giảm khiến cha mẹ nghĩ rằng trẻ sắp khỏi bệnh.
Tuy nhiên, sau đó trẻ lại xuất hiện tình trạng:
- Chảy mũi nhiều hơn.
- Ho tăng trở lại.
- Sốt mới xuất hiện hoặc sốt cao hơn.
- Đau đầu hoặc đau vùng mặt ở trẻ lớn.
- Trẻ mệt mỏi, quấy khóc nhiều hơn.
Sự diễn tiến theo kiểu “đỡ rồi lại nặng hơn” là dấu hiệu khá điển hình của viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn và không nên tiếp tục theo dõi tại nhà quá lâu.
Vì sao cần phát hiện sớm?
Nhiều cha mẹ cho rằng trẻ chỉ bị cảm cúm kéo dài nên tự mua thuốc điều trị hoặc chờ bệnh tự khỏi. Tuy nhiên, khi nguyên nhân là vi khuẩn, việc điều trị không phù hợp có thể khiến bệnh kéo dài hơn, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của trẻ.
Tình trạng nghẹt mũi kéo dài khiến trẻ ngủ không ngon, phải thở bằng miệng, ăn uống kém và dễ mệt mỏi. Ho kéo dài cũng ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập và sức khỏe chung của trẻ.
Ngoài ra, nếu không được kiểm soát đúng cách, viêm mũi xoang có thể làm tăng nguy cơ viêm tai giữa do vòi nhĩ ở trẻ ngắn và nằm ngang hơn người lớn, tạo điều kiện cho dịch viêm lan từ mũi họng lên tai giữa. Một số trường hợp còn có thể chuyển thành viêm mũi xoang kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
Cha mẹ nên làm gì khi nghi ngờ trẻ bị viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn?
Khi trẻ có một trong ba nhóm dấu hiệu kể trên, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được khám và đánh giá nguyên nhân. Việc xác định viêm mũi xoang do virus hay do vi khuẩn cần dựa vào diễn tiến lâm sàng và tình trạng thực tế của trẻ, không nên tự suy đoán hoặc tự ý sử dụng thuốc.
Trong thời gian chăm sóc tại nhà, cha mẹ nên cho trẻ uống đủ nước, vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý theo hướng dẫn, giữ môi trường sống thông thoáng và hạn chế để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá hoặc các yếu tố kích thích đường hô hấp.
Đặc biệt, không nên tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định. Việc sử dụng thuốc không đúng có thể không mang lại hiệu quả, đồng thời làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh và gây khó khăn cho điều trị về sau.
Kết luận
Viêm mũi xoang ở trẻ không phải lúc nào cũng do vi khuẩn, nhưng khi xuất hiện các dấu hiệu như chảy mũi hoặc ho kéo dài trên 10 ngày không cải thiện, sốt cao kèm dịch mũi mủ liên tục từ 3 ngày trở lên hoặc triệu chứng nặng lên sau khi đã thuyên giảm, cha mẹ cần nghĩ đến khả năng viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn.
Nhận biết đúng các dấu hiệu này giúp trẻ được thăm khám và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ bệnh kéo dài, tái phát cũng như các biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày.
HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212
📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678
⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn
#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong



