Viêm tai giữa thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt ở những trẻ có bệnh lý mũi kéo dài như viêm mũi dị ứng. Tình trạng nghẹt mũi, phù nề niêm mạc không chỉ gây khó chịu mà còn có thể ảnh hưởng đến khả năng thông khí của tai giữa, từ đó làm tăng nguy cơ ứ dịch và nhiễm trùng.
Vì sao viêm mũi dị ứng có thể ảnh hưởng đến tai giữa?
Mũi và tai giữa có mối liên hệ trực tiếp thông qua vòi nhĩ – một ống nhỏ nối tai giữa với vùng mũi họng. Vòi nhĩ có nhiệm vụ cân bằng áp suất giữa tai giữa và môi trường bên ngoài, đồng thời giúp dẫn dịch từ tai giữa xuống họng.
Ở trẻ nhỏ, vòi nhĩ ngắn, hẹp và nằm ngang hơn so với người lớn nên khả năng dẫn lưu cũng như thông khí chưa tốt. Đây là một trong những lý do trẻ dễ gặp các vấn đề về tai hơn.

Khi bị viêm mũi dị ứng, niêm mạc trong mũi thường xuyên bị viêm và phù nề. Trẻ có thể nghẹt mũi, chảy nước mũi, hắt hơi nhiều hoặc phải thở bằng miệng. Tình trạng phù nề ở khu vực phía sau mũi có thể ảnh hưởng đến lỗ thông của vòi nhĩ, khiến vòi nhĩ hoạt động kém hiệu quả.
Khi tai giữa không được thông khí tốt, áp suất trong tai có thể thay đổi và dịch dễ bị ứ lại. Dịch tồn đọng tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn hoặc virus phát triển, làm tăng nguy cơ xuất hiện các đợt viêm cấp.
Nói cách khác, viêm mũi dị ứng không trực tiếp gây ra mọi trường hợp viêm tai giữa, nhưng tình trạng viêm và tắc nghẽn kéo dài ở vùng mũi họng có thể tạo điều kiện khiến trẻ dễ gặp vấn đề ở tai giữa hơn.
Nghẹt mũi kéo dài khiến vòi nhĩ hoạt động kém
Một trong những yếu tố đáng chú ý nhất là tình trạng nghẹt mũi kéo dài. Khi niêm mạc mũi phù nề, đặc biệt ở vùng gần cửa vòi nhĩ, quá trình đóng – mở của vòi nhĩ có thể bị ảnh hưởng.
Thông thường, vòi nhĩ sẽ mở ra trong một số hoạt động như nuốt hoặc ngáp để đưa không khí vào tai giữa và duy trì áp suất ổn định. Khi chức năng này bị suy giảm, không khí trong tai giữa dần được hấp thu nhưng không được bổ sung đầy đủ. Áp lực trong tai giữa giảm xuống, có thể dẫn đến tình trạng hút dịch từ các mô xung quanh vào khoang tai giữa.

Ban đầu, trẻ có thể chỉ bị ứ dịch tai giữa mà chưa có biểu hiện nhiễm trùng rõ ràng. Trẻ có thể nghe kém nhẹ, cảm giác đầy hoặc ù tai nhưng vì chưa biết mô tả triệu chứng nên cha mẹ dễ bỏ qua.
Nếu tình trạng này kéo dài hoặc xuất hiện thêm nhiễm virus, vi khuẩn đường hô hấp, dịch ứ trong tai giữa có thể trở thành yếu tố thuận lợi cho viêm nhiễm.
Trẻ viêm mũi dị ứng còn dễ gặp yếu tố nguy cơ nào khác?
Không phải cứ trẻ bị viêm mũi dị ứng là sẽ mắc bệnh ở tai giữa. Nguy cơ thường tăng lên khi tình trạng dị ứng kéo dài hoặc đi kèm các yếu tố khác.

Trẻ nhỏ vốn có vòi nhĩ chưa phát triển hoàn chỉnh. Bên cạnh đó, trẻ có thể thường xuyên mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do tiếp xúc với nhiều nguồn lây tại nhà trẻ, trường học hoặc trong cộng đồng. Virus đường hô hấp có thể gây viêm niêm mạc mũi họng, làm tình trạng phù nề trở nên rõ hơn và tiếp tục ảnh hưởng đến chức năng vòi nhĩ.
VA quá phát cũng là một yếu tố cần được lưu ý. VA nằm ở vùng vòm họng, gần khu vực cửa vòi nhĩ. Khi tổ chức này quá phát hoặc bị viêm kéo dài, nó có thể góp phần gây cản trở thông khí tai giữa. Vì vậy, một số trẻ vừa có biểu hiện mũi kéo dài, vừa tái diễn các vấn đề về tai cần được đánh giá đầy đủ vùng mũi họng thay vì chỉ tập trung vào triệu chứng ở tai.
Ngoài ra, việc trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý đường hô hấp và viêm tai giữa. Môi trường sống nhiều khói thuốc vì thế không có lợi cho trẻ, đặc biệt với những trẻ đã có tình trạng viêm mũi kéo dài.
Dấu hiệu nào cho thấy trẻ có thể đang gặp vấn đề ở tai giữa?
Ở trẻ lớn, các biểu hiện như đau tai, nghe kém, ù tai hoặc cảm giác đầy tai thường dễ nhận biết hơn. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, triệu chứng có thể không rõ ràng.
Cha mẹ có thể nhận thấy trẻ quấy khóc nhiều, ngủ không ngon, thường xuyên đưa tay kéo hoặc dụi tai. Một số trẻ phản ứng kém khi được gọi từ phía sau, tăng âm lượng khi xem tivi hoặc có vẻ không nghe rõ lời nói.
Nếu có nhiễm trùng cấp, trẻ có thể xuất hiện đau tai, sốt, quấy khóc hoặc khó ngủ. Trường hợp màng nhĩ bị tổn thương và dịch viêm thoát ra ngoài, trẻ có thể có dịch chảy từ tai.
Đáng chú ý, ứ dịch tai giữa không phải lúc nào cũng gây đau hoặc sốt. Vì vậy, việc trẻ không kêu đau tai không đồng nghĩa với việc tai giữa hoàn toàn bình thường. Nếu cha mẹ nhận thấy trẻ có biểu hiện nghe kém hoặc các triệu chứng bất thường kéo dài, nên đưa trẻ đi kiểm tra để xác định nguyên nhân.
Làm gì để giảm nguy cơ viêm tai giữa ở trẻ viêm mũi dị ứng?
Điều quan trọng là kiểm soát tốt tình trạng viêm mũi dị ứng và hạn chế các yếu tố khiến triệu chứng tái phát. Cha mẹ nên giúp trẻ tránh những tác nhân đã xác định có thể kích hoạt dị ứng, đồng thời giữ môi trường sống sạch, thông thoáng và hạn chế khói thuốc.
Khi trẻ nghẹt mũi hoặc có nhiều dịch tiết, cần vệ sinh mũi đúng cách theo hướng dẫn phù hợp với độ tuổi. Không nên tự ý sử dụng thuốc nhỏ mũi hoặc thuốc chống dị ứng kéo dài nếu chưa được hướng dẫn.
Nếu trẻ thường xuyên bị các đợt viêm tai, nghe kém, nghẹt mũi kéo dài hoặc ngủ ngáy, thở miệng, cha mẹ nên cho trẻ được đánh giá cả tai và vùng mũi họng. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp lựa chọn cách xử trí phù hợp và hạn chế tình trạng tái diễn.

Đặc biệt, không nên tự mua kháng sinh cho trẻ chỉ vì lo ngại biến chứng ở tai. Không phải trường hợp nào có dịch trong tai giữa cũng là nhiễm khuẩn cần dùng kháng sinh. Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ bệnh.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi kiểm tra nếu trẻ đau tai nhiều, sốt, có dịch hoặc mủ chảy ra từ tai, nghe kém rõ rệt hoặc các triệu chứng kéo dài không cải thiện. Với những trẻ thường xuyên tái phát vấn đề ở tai hoặc có biểu hiện nghe kém, việc kiểm tra sớm càng cần thiết vì khả năng nghe có vai trò quan trọng đối với quá trình phát triển ngôn ngữ và giao tiếp.
Viêm mũi dị ứng và các bệnh lý tai giữa có mối liên hệ thông qua chức năng vòi nhĩ, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Kiểm soát tốt tình trạng dị ứng, hạn chế yếu tố kích thích và theo dõi các dấu hiệu bất thường ở tai có thể giúp giảm nguy cơ biến chứng và phát hiện sớm những vấn đề cần xử trí.
HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212
📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678
⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn
#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong



