Cách phân biệt viêm xoang với các bệnh đường hô hấp

Viêm xoang ở trẻ em thường có những biểu hiện rất giống với các bệnh đường hô hấp trên như cảm lạnh hoặc viêm mũi họng cấp, khiến nhiều cha mẹ khó nhận biết và dễ chủ quan. Trong khi phần lớn các bệnh đường hô hấp sẽ tự cải thiện sau vài ngày, viêm xoang lại có xu hướng kéo dài, dễ gây biến chứng nếu không được phát hiện và điều trị đúng. Hiểu được những điểm khác biệt giữa hai nhóm bệnh sẽ giúp cha mẹ theo dõi sát diễn tiến của trẻ và đưa trẻ đi khám đúng thời điểm.

Vì sao viêm xoang ở trẻ thường bị nhầm với các bệnh đường hô hấp?

Đây là một trong những nguyên nhân khiến nhiều trường hợp viêm xoang được phát hiện muộn. Trên thực tế, phần lớn trẻ nhỏ đều mắc các đợt viêm đường hô hấp trên nhiều lần mỗi năm, trung bình khoảng 6–8 đợt, đặc biệt ở lứa tuổi đi nhà trẻ hoặc mẫu giáo. Những bệnh lý này chủ yếu do virus gây ra và thường xuất hiện với các triệu chứng quen thuộc như nghẹt mũi, chảy mũi, ho, đau họng hoặc sốt.

Điều đáng nói là viêm xoang ở giai đoạn đầu cũng có thể khởi phát bằng những biểu hiện tương tự. Chính vì vậy, cha mẹ thường nghĩ rằng trẻ chỉ bị cảm cúm hoặc viêm mũi họng thông thường và tiếp tục theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng không thuyên giảm mà kéo dài hoặc ngày càng nặng hơn, rất có thể tình trạng viêm đã lan đến các xoang cạnh mũi.

Điểm khác biệt quan trọng là viêm đường hô hấp trên cấp tính thường diễn biến ngắn ngày và có xu hướng tự khỏi, trong khi viêm xoang thường xuất hiện sau một đợt viêm mũi họng kéo dài hoặc không được kiểm soát tốt.

Dấu hiệu giúp phân biệt viêm xoang với viêm đường hô hấp trên

Một trong những yếu tố quan trọng nhất để phân biệt hai bệnh lý này là thời gian diễn tiến của triệu chứng.

Đối với viêm đường hô hấp trên do virus, trẻ thường sốt, ho, nghẹt mũi hoặc chảy mũi trong khoảng 5–7 ngày. Sau đó, các triệu chứng sẽ giảm dần và trẻ hồi phục mà không để lại nhiều ảnh hưởng.

Ngược lại, nếu sau hơn một tuần trẻ vẫn nghẹt mũi, chảy mũi kéo dài hoặc tình trạng còn nặng hơn ban đầu thì cần nghĩ đến khả năng viêm xoang. Dịch mũi lúc này thường đặc hơn, có màu vàng hoặc xanh, đôi khi có mùi hôi do chứa nhiều tế bào viêm và vi khuẩn. Trẻ cũng có biểu hiện mệt mỏi, giảm hoạt động, ăn uống kém và không còn linh hoạt như bình thường.

Một đặc điểm khá điển hình của viêm xoang là hiện tượng dịch viêm chảy từ mũi xuống thành sau họng. Dịch này kích thích đường hô hấp khiến trẻ ho nhiều hơn vào ban đêm hoặc lúc gần sáng. Không ít phụ huynh chỉ tập trung điều trị ho mà bỏ qua nguyên nhân thực sự nằm ở vùng mũi xoang.

Ngoài ho, hơi thở có mùi hôi kéo dài cũng là dấu hiệu gợi ý khá đặc trưng. Khi lượng dịch mủ tồn đọng trong xoang nhiều, vi khuẩn phát triển sẽ tạo ra mùi khó chịu mà việc vệ sinh răng miệng đơn thuần không thể cải thiện.

Triệu chứng viêm xoang thay đổi theo từng độ tuổi

Ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ còn bú mẹ, viêm xoang thường không biểu hiện rõ ràng như người lớn. Do mũi bị tắc nghẽn, trẻ bú ngắt quãng, phải dừng bú nhiều lần để thở nên bú không được dài hơi. Điều này khiến trẻ nhanh mệt, bú ít, quấy khóc và ngủ không yên giấc.

Nghẹt mũi kéo dài cũng làm trẻ phải thở bằng miệng nhiều hơn, gây khô họng và làm chất lượng giấc ngủ giảm đáng kể. Nhiều trẻ thức giấc liên tục vào ban đêm, khó chịu và dễ cáu gắt.

Ở trẻ lớn hơn, các triệu chứng thường rõ ràng hơn. Trẻ có thể than đau đầu, cảm giác nặng vùng mặt, đau quanh mũi hoặc hai bên má. Một số trường hợp đau tăng khi cúi đầu hoặc vận động mạnh. Nếu xoang hàm bị viêm nhiều, vùng má có thể hơi sưng và đau khi ấn vào.

Đây là những dấu hiệu ít gặp ở viêm đường hô hấp thông thường và có giá trị gợi ý khá cao đối với bệnh lý xoang.

Khám lâm sàng có vai trò như thế nào trong chẩn đoán?

Ở trẻ nhỏ, việc chẩn đoán viêm xoang chủ yếu dựa vào triệu chứng lâm sàng kết hợp với thăm khám tai mũi họng. Bác sĩ sẽ đánh giá diễn tiến bệnh, thời gian xuất hiện triệu chứng cũng như quan sát trực tiếp bên trong hốc mũi.

Khi thăm khám, niêm mạc mũi của trẻ bị viêm xoang thường phù nề, đỏ và tăng tiết dịch. Dịch mũi có thể đặc, màu vàng hoặc xanh, thậm chí có mủ đọng trong hốc mũi. Đây là những dấu hiệu giúp phân biệt với tình trạng viêm đường hô hấp trên do virus thông thường, vốn chủ yếu gây dịch mũi loãng và trong ở giai đoạn đầu.

Trong phần lớn trường hợp, bác sĩ không cần chỉ định chụp X-quang hay CT ngay từ đầu đối với những đợt viêm xoang cấp không biến chứng. Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh chỉ được cân nhắc khi triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc nghi ngờ có biến chứng.

Khi nào cha mẹ nên nghĩ đến viêm xoang và đưa trẻ đi khám?

Không phải mọi trường hợp sổ mũi đều là viêm xoang, nhưng cha mẹ cũng không nên chủ quan nếu trẻ có các dấu hiệu kéo dài bất thường.

Nên đưa trẻ đến cơ sở y tế khi xuất hiện một hoặc nhiều biểu hiện như chảy mũi đặc màu vàng hoặc xanh kéo dài trên 10 ngày, nghẹt mũi không cải thiện, ho nhiều về đêm, hơi thở có mùi hôi, sốt kéo dài hoặc tái sốt sau khi đã đỡ. Bên cạnh đó, những trẻ thường xuyên đau đầu, đau vùng mặt, sưng má hoặc mệt mỏi kéo dài cũng cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân.

Việc thăm khám sớm giúp xác định chính xác trẻ có mắc viêm xoang hay chỉ là một đợt viêm đường hô hấp thông thường. Điều này đặc biệt quan trọng vì hướng điều trị của hai bệnh lý hoàn toàn khác nhau. Tự ý sử dụng thuốc hoặc kéo dài thời gian theo dõi tại nhà có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn và làm tăng nguy cơ biến chứng.

Kết luận

Viêm xoang ở trẻ em rất dễ bị nhầm với các bệnh đường hô hấp trên vì có nhiều triệu chứng tương đồng trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, cha mẹ hoàn toàn có thể nhận biết thông qua thời gian diễn tiến của bệnh và một số dấu hiệu đặc trưng như chảy mũi đặc kéo dài, ho nhiều về đêm do dịch chảy xuống họng, hơi thở hôi, đau đầu hoặc đau vùng mặt ở trẻ lớn.

Khi trẻ có các triệu chứng kéo dài trên một tuần hoặc ngày càng nặng hơn thay vì cải thiện, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá chính xác. Phát hiện sớm và điều trị đúng không chỉ giúp trẻ hồi phục nhanh hơn mà còn hạn chế nguy cơ viêm xoang kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.

HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC

📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt

🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội

☎️Hotline: 0988 669 212

📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity

🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội

☎️Hotline: 024 32085678

⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00

🌐Website: http://medassisclinic.vn

#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong