Subtotal 0 ₫
Ngủ ngáy là hiện tượng âm thanh phát ra khi luồng không khí đi qua vùng đường hô hấp trên bị thu hẹp, khiến các mô mềm ở họng rung lên trong quá trình hít thở. Tình trạng này có thể xuất hiện ở cả người lớn và trẻ em, đôi khi chỉ thoáng qua nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo bất thường đường hô hấp.
Nhiều người thường cho rằng ngủ ngáy chỉ xuất hiện khi cơ thể mệt mỏi, nằm sai tư thế hoặc ngủ quá sâu. Tuy nhiên, nếu tiếng ngáy xảy ra thường xuyên, kéo dài và ngày càng rõ rệt, người bệnh cần chú ý đến khả năng đường thở đang bị cản trở trong lúc ngủ.
1. Vì sao đường hô hấp phát ra tiếng ngáy khi ngủ?
Trong trạng thái thức, các cơ vùng họng giúp duy trì độ mở của đường thở để không khí lưu thông thuận lợi. Khi ngủ, trương lực cơ giảm xuống, khiến các mô mềm ở vùng hầu họng trở nên thư giãn hơn. Nếu đường thở vốn đã hẹp hoặc bị cản trở, luồng không khí đi qua có thể làm rung các cấu trúc như khẩu cái mềm, lưỡi gà và thành họng, tạo thành tiếng ngáy.
Mức độ rung và âm thanh phát ra phụ thuộc vào vị trí, mức độ hẹp của đường thở cũng như đặc điểm cấu trúc giải phẫu của từng người. Khi tình trạng thu hẹp nghiêm trọng, luồng không khí có thể bị hạn chế đáng kể, thậm chí đường thở đóng lại từng lúc trong khi ngủ.
Đây cũng là lý do tiếng ngáy không đơn thuần phản ánh độ sâu của giấc ngủ. Trong một số trường hợp, nó có thể liên quan đến rối loạn hô hấp khi ngủ, đặc biệt là hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.
2. Những nguyên nhân thường gặp gây ngủ ngáy
Tình trạng ngủ ngáy có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố khác nhau, trong đó phổ biến nhất là những bất thường làm thu hẹp đường hô hấp trên.
Thừa cân, béo phì: Ở người trưởng thành, lượng mô mỡ tích tụ quanh cổ và vùng hầu họng có thể làm giảm không gian lưu thông của luồng khí. Người có vòng cổ lớn thường có nguy cơ gặp tình trạng hẹp đường thở khi ngủ cao hơn.
Amidan và VA phì đại: Đây là nguyên nhân đáng chú ý ở trẻ em. Khi amidan hoặc VA phát triển quá mức, không gian lưu thông không khí qua vùng mũi họng bị thu hẹp. Trẻ có thể ngủ ngáy thường xuyên, thở bằng miệng, ngủ không yên giấc hoặc có những khoảng ngừng thở khi ngủ.
Bất thường cấu trúc mũi: Viêm mũi dị ứng, viêm mũi mạn tính, polyp mũi hoặc lệch vách ngăn có thể khiến luồng không khí qua mũi bị cản trở. Khi khó thở bằng mũi, người bệnh thường có xu hướng thở bằng miệng, làm thay đổi sự lưu thông khí ở đường hô hấp trên.
Bất thường vùng miệng – họng: Khẩu cái mềm dài, lưỡi gà lớn, đáy lưỡi dày hoặc một số đặc điểm cấu trúc sọ mặt có thể làm giảm độ thông thoáng của đường thở, tạo điều kiện xuất hiện tiếng ngáy.
Thói quen sinh hoạt: Nằm ngửa khiến lưỡi và các mô mềm vùng họng dễ dịch chuyển về phía sau, làm hẹp đường thở. Bên cạnh đó, rượu bia và một số thuốc an thần có thể làm giảm trương lực cơ vùng họng, khiến tình trạng ngủ ngáy trở nên nghiêm trọng hơn.
3. Ngủ ngáy có thể là dấu hiệu của những bệnh lý đường hô hấp nào?
Không phải mọi trường hợp ngủ ngáy đều xuất phát từ bệnh lý. Tuy nhiên, khi hiện tượng này diễn ra thường xuyên, người bệnh cần lưu ý một số vấn đề có thể liên quan.
Viêm mũi dị ứng, viêm mũi mạn tính: Tình trạng niêm mạc mũi phù nề, tăng tiết dịch nhầy và nghẹt mũi khiến luồng không khí khó lưu thông. Người bệnh có thể phải thở bằng miệng khi ngủ, từ đó làm tăng khả năng xuất hiện tiếng ngáy.
Lệch vách ngăn mũi, polyp mũi: Đây là những bất thường về cấu trúc có thể gây hẹp đường dẫn khí qua mũi. Tùy mức độ, người bệnh có thể bị nghẹt một hoặc hai bên mũi, khó thở khi nằm và ngủ không thoải mái.
Viêm amidan, VA quá phát: Amidan và VA nằm ở những vị trí có liên quan trực tiếp đến đường hô hấp trên. Khi tổ chức lympho này phì đại, khoảng không gian lưu thông khí có thể bị thu hẹp. Trẻ thường có biểu hiện ngáy to, ngủ há miệng, thở khò khè hoặc thường xuyên thay đổi tư thế khi ngủ.
Hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA): Đây là tình trạng đường hô hấp trên bị hẹp hoặc đóng lại từng đợt trong lúc ngủ, khiến luồng không khí giảm đáng kể hoặc ngừng hoàn toàn trong một khoảng thời gian. Sau đó, người bệnh có thể xuất hiện phản ứng thức giấc ngắn để khôi phục nhịp thở.
Điểm đáng chú ý là người mắc OSA không phải lúc nào cũng nhận biết được những lần ngừng thở của mình. Tiếng ngáy lớn, không đều, xen kẽ những khoảng im lặng rồi đột ngột thở hổn hển có thể là dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá.
4. Những dấu hiệu cho thấy ngủ ngáy có thể bất thường
Ngủ ngáy cần được quan tâm hơn khi đi kèm các biểu hiện bất thường trong và sau giấc ngủ. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:
- Tiếng ngáy xuất hiện gần như mỗi đêm, kéo dài và ngày càng lớn.
- Có những khoảng im lặng bất thường giữa tiếng ngáy, sau đó là thở hổn hển hoặc giật mình.
- Thường xuyên thức giấc giữa đêm, ngủ không sâu hoặc cảm thấy ngột ngạt khi tỉnh dậy.
- Đau đầu vào buổi sáng, khô miệng hoặc đau họng sau khi ngủ dậy.
- Buồn ngủ ban ngày, khó tập trung, dễ mệt mỏi dù đã ngủ đủ thời gian.
Ở trẻ em, cha mẹ cần chú ý nếu trẻ thường xuyên ngủ há miệng, ngáy lớn, ngủ không yên, đổ mồ hôi nhiều khi ngủ hoặc có biểu hiện mệt mỏi, khó tập trung vào ban ngày. Trẻ mắc rối loạn hô hấp khi ngủ đôi khi không biểu hiện buồn ngủ rõ rệt mà có thể trở nên hiếu động, cáu gắt hoặc gặp khó khăn trong học tập.
Nếu nhận thấy trẻ hoặc người thân có những dấu hiệu ngừng thở khi ngủ, cần đưa đi thăm khám để được đánh giá, không nên chỉ theo dõi tiếng ngáy tại nhà.
5. Ngủ ngáy kéo dài cần được thăm khám và xử lý như thế nào?
Việc xử lý ngủ ngáy cần dựa trên nguyên nhân cụ thể, không nên áp dụng một phương pháp chung cho tất cả mọi người. Khi thăm khám, bác sĩ có thể kiểm tra cấu trúc mũi, tình trạng niêm mạc, amidan, VA và những vị trí có khả năng gây hẹp đường hô hấp trên.
Trong trường hợp nghi ngờ hội chứng ngưng thở khi ngủ, người bệnh có thể được chỉ định thực hiện đo đa ký giấc ngủ hoặc các phương pháp đánh giá hô hấp khi ngủ phù hợp. Kết quả giúp xác định có ngưng thở khi ngủ hay không, mức độ nghiêm trọng và hướng can thiệp cần thiết.
Tùy nguyên nhân, phương pháp xử lý có thể bao gồm điều trị viêm mũi dị ứng, kiểm soát tình trạng nghẹt mũi, can thiệp các bất thường cấu trúc hoặc xử lý amidan, VA phì đại khi có chỉ định. Với người mắc OSA, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp như sử dụng máy thở áp lực dương liên tục (CPAP), dụng cụ hỗ trợ hàm dưới hoặc những biện pháp can thiệp khác tùy từng trường hợp.
Bên cạnh đó, duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế rượu bia trước khi ngủ, tránh tự ý sử dụng thuốc an thần và điều chỉnh tư thế ngủ cũng có thể giúp cải thiện tình trạng ở một số người. Tuy nhiên, những thay đổi này không thay thế việc đánh giá và điều trị khi có bệnh lý nền.
6. Đừng chủ quan khi tiếng ngáy xuất hiện thường xuyên
Ngủ ngáy kéo dài không chỉ gây ảnh hưởng đến người nằm cạnh mà còn có thể làm gián đoạn chất lượng giấc ngủ, đặc biệt khi liên quan đến tình trạng tắc nghẽn đường hô hấp. Nếu không được phát hiện và xử lý phù hợp, hội chứng ngưng thở khi ngủ có thể làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề tim mạch, rối loạn chuyển hóa và suy giảm chất lượng cuộc sống.
Vì vậy, thay vì xem tiếng ngáy là một thói quen khó bỏ, người bệnh nên chú ý đến tần suất, mức độ và những biểu hiện đi kèm. Việc thăm khám sớm giúp xác định đúng vị trí cản trở đường thở, phân biệt ngủ ngáy thông thường với rối loạn hô hấp khi ngủ và lựa chọn hướng xử lý phù hợp.
Đặc biệt, với trẻ em thường xuyên ngủ ngáy, thở bằng miệng hoặc ngủ không yên giấc, cha mẹ không nên chủ quan vì đây có thể là biểu hiện của tình trạng VA, amidan phì đại hoặc bất thường đường hô hấp trên cần được kiểm tra.
HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212
📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678
⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn
#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong
