Subtotal $0.00
Cúm mùa và Covid-19 đều là bệnh lý hô hấp cấp tính có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng. Trên thực tế, rất nhiều người nhầm lẫn giữa hai bệnh này do các biểu hiện ban đầu khá tương đồng. Việc phân biệt cúm mùa và Covid-19 không chỉ giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe mà còn có ý nghĩa quan trọng trong quyết định xét nghiệm, cách ly, điều trị và phòng ngừa lây nhiễm.
Trong bối cảnh các virus hô hấp vẫn lưu hành song song, hiểu đúng sự khác biệt giữa cúm mùa và Covid-19 sẽ giúp hạn chế hoang mang, đồng thời tránh bỏ sót những trường hợp có nguy cơ chuyển nặng. Bài viết dưới đây tập trung vào các đặc điểm lâm sàng, yếu tố dịch tễ, biến chứng và nguy cơ đồng nhiễm để làm rõ câu hỏi: phân biệt cúm mùa và Covid-19 như thế nào cho chính xác?
1. Triệu chứng thường gặp của cúm mùa và Covid-19
Cả cúm mùa và Covid-19 đều có thể biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau, từ không triệu chứng, triệu chứng nhẹ cho đến bệnh cảnh nặng cần nhập viện. Chính sự đa dạng này khiến việc chỉ dựa vào cảm giác chủ quan để phân biệt trở nên thiếu chính xác.
Các triệu chứng thường gặp ở cả hai bệnh
-
Sốt hoặc cảm giác nóng, ớn lạnh
-
Ho (thường là ho khan)
-
Khó thở
-
Mệt mỏi
-
Đau họng
-
Chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi
-
Đau cơ, đau nhức toàn thân
-
Đau đầu
-
Nôn mửa, tiêu chảy
-
Thay đổi hoặc mất vị giác/khứu giác (gặp nhiều hơn ở Covid-19)
Về mặt lâm sàng, cúm mùa thường khởi phát đột ngột với sốt cao, đau mỏi người rõ rệt, mệt nhiều ngay từ những ngày đầu. Trong khi đó, Covid-19 có thể diễn tiến âm thầm hơn, đặc biệt ở người đã tiêm vắc-xin đầy đủ. Một số trường hợp nhiễm SARS-CoV-2 gần đây chỉ biểu hiện nhẹ như cảm cúm thông thường.
Mất khứu giác – dấu hiệu gợi ý Covid-19
Mất khứu giác đột ngột là một đặc điểm được ghi nhận sớm và khá đặc trưng của Covid-19 trong nhiều giai đoạn dịch. Điểm cần chú ý là:
-
Ở cúm mùa hoặc cảm lạnh, giảm khứu giác thường do nghẹt mũi, tắc dịch tiết.
-
Trong Covid-19, người bệnh có thể mất mùi đột ngột mà không nghẹt mũi rõ ràng.
Cơ chế được cho là do SARS-CoV-2 tác động trực tiếp lên biểu mô mũi và tế bào thần kinh khứu giác. Vì vậy, khi xuất hiện mất mùi cấp tính không giải thích được, đặc biệt trong bối cảnh có yếu tố dịch tễ, cần nghĩ đến khả năng mắc Covid-19 và thực hiện xét nghiệm.
2. Vì sao khó phân biệt cúm mùa và Covid-19 nếu chỉ dựa vào triệu chứng?
Trên thực tế, việc phân biệt cúm mùa và Covid-19 bằng biểu hiện lâm sàng đơn thuần gần như không đủ độ tin cậy. Nguyên nhân bao gồm:
2.1. Triệu chứng chồng lấp cao
Hai bệnh đều thuộc nhóm nhiễm virus đường hô hấp, nên có chung nhiều biểu hiện như sốt, ho, mệt mỏi, đau cơ. Ngay cả ba triệu chứng thường được nhắc đến ở Covid-19 là sốt, ho khan và khó thở, thì sốt và ho cũng gặp phổ biến ở cúm mùa.
Khó thở là triệu chứng cần đặc biệt lưu ý, nhưng đây thường là biểu hiện của bệnh tiến triển nặng, không phải dấu hiệu sớm để phân biệt.
2.2. Ảnh hưởng của tiêm vắc-xin
Người đã tiêm vắc-xin phòng Covid-19 đầy đủ khi nhiễm bệnh có thể:
-
Không có triệu chứng
-
Hoặc chỉ biểu hiện nhẹ giống cảm cúm
Điều này làm mờ ranh giới giữa cúm mùa và Covid-19 trong thực hành lâm sàng.
2.3. Yếu tố dịch tễ quyết định hướng chẩn đoán
Ngoài triệu chứng, cần đánh giá:
-
Có tiếp xúc với ca bệnh xác định hoặc nghi ngờ Covid-19 hay không
-
Khu vực sinh sống có dịch lưu hành mạnh không
-
Tiền sử tiêm chủng cúm và Covid-19
Trong nhiều trường hợp, thông tin dịch tễ giúp định hướng xét nghiệm sớm.
2.4. Vai trò của xét nghiệm sinh học
Chỉ có xét nghiệm mới xác định chính xác tác nhân gây bệnh. Hiện nay đã có các bộ xét nghiệm đồng thời:
-
Virus cúm A
-
Virus cúm B
-
SARS-CoV-2
Những xét nghiệm này cho phép phát hiện nhanh người bệnh đang nhiễm cúm mùa, Covid-19 hay đồng nhiễm cả hai. Đối với nhóm nguy cơ cao biến chứng, việc xét nghiệm sớm ngay từ đầu giúp điều trị kịp thời và giảm nguy cơ diễn tiến nặng.
3. Sự nguy hiểm của cúm mùa và Covid-19
Nhiều người có xu hướng xem nhẹ cúm mùa vì nghĩ rằng đây là bệnh “lành tính”. Tuy nhiên, cả cúm mùa và Covid-19 đều có khả năng gây biến chứng nghiêm trọng.
3.1. Mức độ nguy hiểm của cúm mùa
Phần lớn người khỏe mạnh mắc cúm mùa sẽ tự khỏi sau vài ngày đến 1–2 tuần. Tuy nhiên, ở các nhóm nguy cơ cao, bệnh có thể dẫn đến:
-
Viêm phổi do virus hoặc bội nhiễm vi khuẩn
-
Nhiễm trùng huyết
-
Suy hô hấp
-
Làm nặng các bệnh nền như tim mạch, phổi tắc nghẽn mạn tính, tiểu đường
Ở trẻ nhỏ, tiêu chảy thường gặp hơn so với người lớn mắc cúm.
3.2. Nguy cơ biến chứng của covid 19
So với cúm mùa, Covid-19 được ghi nhận có thể gây nhiều biến chứng nặng ở một số nhóm người, bao gồm cả người trước đó khỏe mạnh. Các biến chứng có thể gặp:
-
Viêm phổi nặng
-
Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển
-
Suy đa tạng
-
Tổn thương tim (nhồi máu cơ tim, đột quỵ)
-
Viêm cơ tim, viêm não
-
Hội chứng viêm đa hệ thống
-
Hậu Covid kéo dài
Một số người sau khi khỏi bệnh vẫn có triệu chứng tồn lưu như mệt kéo dài, giảm khả năng gắng sức, rối loạn khứu giác.
3.3. Nhóm nguy cơ cao với cả hai bệnh
Dù là cúm mùa hay Covid-19, các nhóm sau có nguy cơ biến chứng cao hơn:
-
Người cao tuổi
-
Người có bệnh nền mạn tính
-
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ
-
Phụ nữ mang thai
Do đó, việc phân biệt cúm mùa và Covid-19 không chỉ để biết “mắc bệnh gì”, mà còn để đánh giá đúng mức độ nguy hiểm tiềm ẩn.
4. Nguy cơ đồng nhiễm cúm mùa và Covid-19
Về mặt lý thuyết, một người hoàn toàn có thể mắc cúm mùa và Covid-19 cùng lúc. Khi đó, triệu chứng có thể chồng lấp và diễn tiến khó lường hơn.
4.1. Tương tác giữa các virus hô hấp
Trong một quần thể, thường có xu hướng một loại virus chiếm ưu thế trong từng giai đoạn nhất định. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là các virus khác biến mất. Virus cúm vẫn tiếp tục lưu hành, biến đổi và có thể bùng phát trở lại khi điều kiện thuận lợi.
Thực tế trong giai đoạn cao điểm của đại dịch, số ca cúm mùa giảm mạnh do:
-
Giãn cách xã hội
-
Đóng cửa trường học
-
Hạn chế đi lại
-
Tăng cường đeo khẩu trang và vệ sinh tay
Khi các biện pháp này được nới lỏng, nguy cơ gia tăng ca bệnh cúm là điều có thể xảy ra.
4.2. Miễn dịch cộng đồng và nguy cơ tương lai
Người dân có miễn dịch tự nhiên với cúm nhờ nhiều năm tiếp xúc với các chủng virus khác nhau. Tuy nhiên:
-
Virus cúm liên tục đột biến
-
Các chủng mới có thể né tránh miễn dịch cũ
Nếu trong thời gian dài ít phơi nhiễm, miễn dịch cộng đồng suy giảm, khả năng mắc cúm khi virus quay lại có thể tăng lên.
Trong bối cảnh “bình thường mới”, khi các hoạt động xã hội trở lại nhộn nhịp, cúm mùa có thể lan rộng hơn hoặc xuất hiện vào thời điểm không điển hình trong năm.
5. Nên làm gì khi nghi ngờ mắc cúm mùa hoặc Covid-19?
Khi có triệu chứng hô hấp cấp tính:
-
Theo dõi sát các dấu hiệu nặng như khó thở, đau ngực, lơ mơ.
-
Hạn chế tiếp xúc với người xung quanh để giảm lây lan.
-
Thực hiện xét nghiệm nếu có yếu tố dịch tễ hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao.
-
Không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định.
Việc chẩn đoán sớm giúp phân tầng nguy cơ và lựa chọn điều trị phù hợp cho từng trường hợp.
Kết luận
Phân biệt cúm mùa và Covid-19 không đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ. Hai bệnh có nhiều biểu hiện giống nhau, mức độ từ nhẹ đến nặng và đều có khả năng gây biến chứng nguy hiểm. Triệu chứng lâm sàng chỉ mang tính định hướng; xét nghiệm mới là phương pháp xác định chính xác tác nhân.
Trong bối cảnh các virus hô hấp vẫn lưu hành, chủ động theo dõi triệu chứng, đánh giá yếu tố dịch tễ và thực hiện xét nghiệm khi cần thiết là cách tiếp cận an toàn. Dù là cúm mùa hay Covid-19, việc phòng ngừa, tiêm chủng đầy đủ và phát hiện sớm vẫn đóng vai trò then chốt để bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng.
____________
HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212
📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678
⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn
#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong
