Viêm thanh quản do hít khí lạnh – nguyên nhân gây khàn tiếng mùa đông

Viêm thanh quản là một trong những vấn đề đường hô hấp trên dễ gặp nhất vào mùa đông, đặc biệt khi thời tiết lạnh, hanh khô và có sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa môi trường trong nhà và ngoài trời. Nhiều người nhận thấy mình bị khàn tiếng, nói nhanh mệt, rát họng hoặc mất tiếng nhẹ chỉ sau vài ngày hít phải không khí lạnh, dù không hẳn đang mắc cảm cúm hay viêm nhiễm rõ ràng.

Không khí lạnh không chỉ khiến cổ họng khó chịu nhất thời, mà còn tác động trực tiếp đến niêm mạc thanh quản – cơ quan chịu trách nhiệm chính cho việc tạo ra giọng nói. Nếu tiếp xúc lặp đi lặp lại hoặc kéo dài, tình trạng này có thể tiến triển thành viêm thanh quản dai dẳng, ảnh hưởng sinh hoạt, giao tiếp và công việc hằng ngày, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người phải sử dụng giọng nói nhiều.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ vì sao hít khí lạnh lại dễ gây viêm thanh quản, các dấu hiệu thường gặp vào mùa đông, cách phân biệt với những bệnh lý khác và hướng xử trí, phòng ngừa phù hợp.

Thanh quản và vai trò trong phát âm – vì sao dễ tổn thương khi trời lạnh?

Thanh quản nằm ở vị trí nối giữa hầu họng và khí quản, chứa dây thanh âm – bộ phận rung để tạo ra âm thanh khi nói hoặc hát. Bề mặt thanh quản được phủ bởi niêm mạc mỏng, có nhiệm vụ giữ ẩm, bảo vệ dây thanh và hỗ trợ rung động linh hoạt.

Trong điều kiện bình thường, luồng không khí đi qua thanh quản đã được làm ấm và làm ẩm phần nào nhờ khoang mũi. Tuy nhiên, vào mùa lạnh, đặc biệt khi:

• Trời lạnh sâu, gió hanh

• Hít thở bằng miệng

• Ở trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp

• Ra vào môi trường lạnh – ấm đột ngột

Niêm mạc thanh quản phải tiếp xúc trực tiếp với luồng khí lạnh, khô, khiến lớp bảo vệ tự nhiên bị rối loạn. Đây chính là nền tảng dẫn đến viêm thanh quản do hít khí lạnh.

Cơ chế gây viêm thanh quản khi hít khí lạnh

Không khí lạnh không phải là “vi khuẩn” hay “virus”, nhưng nó tạo ra nhiều thay đổi sinh lý bất lợi cho thanh quản:

1. Làm khô và co mạch niêm mạc thanh quản

Khí lạnh khiến các mạch máu dưới niêm mạc co lại, giảm tưới máu. Niêm mạc mất độ ẩm, trở nên khô, kém đàn hồi, dễ kích ứng và viêm nhẹ.

2. Giảm khả năng bảo vệ của niêm mạc

Khi lớp nhầy bảo vệ giảm, thanh quản dễ bị kích thích bởi bụi, khói, vi sinh vật tồn tại trong không khí mùa đông. Điều này làm tăng nguy cơ viêm ngay cả khi không có nhiễm trùng rõ.

3. Co thắt cơ thanh quản

Không khí lạnh có thể gây phản xạ co thắt nhẹ cơ vùng thanh quản, làm dây thanh rung kém linh hoạt, dẫn đến khàn tiếng hoặc nhanh mỏi giọng.

4. Dễ phối hợp với viêm đường hô hấp trên

Vào mùa đông, viêm mũi họng, viêm mũi xuất tiết, viêm mũi dị ứng tăng cao. Dịch viêm chảy xuống họng cũng là yếu tố góp phần làm thanh quản dễ viêm hơn.

Dấu hiệu viêm thanh quản do hít khí lạnh thường gặp

Viêm thanh quản do khí lạnh thường tiến triển âm thầm, triệu chứng không quá rầm rộ nhưng dễ kéo dài nếu không xử trí đúng.

Các biểu hiện phổ biến gồm:

• Khàn tiếng, giọng nói trầm hơn hoặc yếu hơn bình thường

• Nói nhanh mệt, phải gắng sức khi nói

• Cảm giác rát, khô, vướng ở cổ họng

• Ho khan nhẹ, ho nhiều hơn khi nói to hoặc hít không khí lạnh

• Buổi sáng ngủ dậy giọng khàn rõ hơn

• Ít hoặc không sốt

Ở trẻ nhỏ, viêm thanh quản do không khí lạnh có thể biểu hiện bằng tiếng khóc khàn, nói giọng đổi khác, ho về đêm hoặc sáng sớm.

Phân biệt với viêm thanh quản do virus hoặc vi khuẩn

Việc phân biệt nguyên nhân giúp tránh lạm dụng thuốc không cần thiết.

Viêm thanh quản do hít khí lạnh:

• Khởi phát sau khi tiếp xúc lạnh

• Ít sốt hoặc không sốt

• Không mệt mỏi toàn thân rõ

• Khàn tiếng là triệu chứng nổi bật nhất

Viêm thanh quản do virus/vi khuẩn:

• Thường kèm viêm mũi họng, sốt, đau họng

• Có thể có đờm, ho nhiều

• Trẻ nhỏ có thể khò khè, khó thở nhẹ

• Toàn trạng bị ảnh hưởng rõ hơn

Trên thực tế, hai yếu tố này có thể tồn tại đồng thời, đặc biệt vào mùa đông.

Vì sao viêm thanh quản do khí lạnh dễ tái phát vào mùa đông?

Có nhiều yếu tố khiến tình trạng này lặp đi lặp lại:

• Thời tiết lạnh kéo dài nhiều tháng

• Thói quen không che cổ, không đeo khẩu trang khi ra ngoài

• Lạm dụng điều hòa, quạt sưởi làm khô không khí

• Uống ít nước vào mùa lạnh

• Nói nhiều, nói to trong môi trường khô lạnh

• Trẻ nhỏ thở bằng miệng do nghẹt mũi

Nếu không kiểm soát tốt, viêm thanh quản có thể trở thành mạn tính, gây khàn tiếng kéo dài nhiều tuần.

Viêm thanh quản do hít khí lạnh có nguy hiểm không?

Phần lớn các trường hợp viêm thanh quản do khí lạnh là lành tính, tự cải thiện nếu được chăm sóc đúng. Tuy nhiên, cần lưu ý:

• Ở trẻ nhỏ, viêm thanh quản có thể làm phù nề nhẹ vùng thanh môn, khiến trẻ ho nhiều, khó thở về đêm

• Ở người lớn sử dụng giọng nói nhiều, tình trạng kéo dài có thể ảnh hưởng công việc

• Viêm kéo dài nhiều tuần không cải thiện có thể gợi ý viêm thanh quản mạn hoặc tổn thương dây thanh

Do đó, không nên chủ quan khi khàn tiếng kéo dài.

Cách xử trí viêm thanh quản do hít khí lạnh

Điều trị chủ yếu tập trung vào giảm kích thích và phục hồi niêm mạc thanh quản.

1. Giữ ấm và tránh khí lạnh trực tiếp

• Che cổ khi ra ngoài

• Đeo khẩu trang khi trời lạnh hoặc gió mạnh

• Hạn chế ra vào môi trường lạnh – nóng đột ngột

2. Nghỉ giọng tương đối

• Hạn chế nói to, la hét

• Tránh thì thầm vì làm dây thanh căng hơn

• Cho thanh quản thời gian hồi phục

3. Uống đủ nước

• Nước ấm giúp làm ẩm niêm mạc

• Tránh nước lạnh, đá, đồ uống kích thích

4. Duy trì độ ẩm không khí

• Dùng máy tạo ẩm khi bật điều hòa

• Tránh không khí quá khô trong phòng kín

5. Vệ sinh mũi họng đúng cách

• Giữ mũi thông thoáng để hạn chế thở bằng miệng

• Tránh tự ý dùng thuốc nếu chưa có chỉ định phù hợp

Khi nào cần lưu ý đi kiểm tra?

Nên cân nhắc kiểm tra nếu có các dấu hiệu:

• Khàn tiếng kéo dài trên 2–3 tuần

• Mất tiếng hoàn toàn hoặc giọng nói thay đổi rõ

• Đau họng, khó nuốt kèm theo

• Trẻ nhỏ ho nhiều về đêm, thở khò khè

Việc đánh giá thanh quản sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.

Phòng ngừa viêm thanh quản do hít khí lạnh vào mùa đông

• Giữ ấm vùng cổ – ngực khi trời lạnh

• Hạn chế hít thở trực tiếp không khí lạnh

• Uống nước đều đặn ngay cả khi không khát

• Điều chỉnh nhiệt độ điều hòa phù hợp

• Giữ mũi họng khỏe mạnh, tránh nghẹt mũi kéo dài

• Tập thói quen thở bằng mũi

Đối với trẻ nhỏ, việc giữ ấm, vệ sinh mũi họng đúng và tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột đóng vai trò rất quan trọng.

Kết luận

Viêm thanh quản do hít khí lạnh là nguyên nhân phổ biến gây khàn tiếng, rát họng vào mùa đông, đặc biệt khi niêm mạc thanh quản phải tiếp xúc liên tục với không khí lạnh và khô. Dù đa số trường hợp không nguy hiểm, nhưng nếu không chú ý chăm sóc và phòng ngừa, tình trạng này có thể kéo dài, tái phát nhiều lần và ảnh hưởng chất lượng cuộc sống.

Hiểu rõ cơ chế, nhận biết sớm triệu chứng và chủ động bảo vệ đường hô hấp chính là chìa khóa giúp thanh quản khỏe mạnh suốt mùa lạnh.

____________

HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212

📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678

⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn

#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong