Vì sao niêm mạc mũi họng dễ khô, nứt khi trời lạnh và gây viêm kéo dài?

Niêm mạc mũi họng là lớp bảo vệ đầu tiên của hệ hô hấp, nơi tiếp xúc trực tiếp với không khí mỗi ngày. Khi thời tiết chuyển lạnh, nhiều người thường gặp cảm giác rát họng, khô mũi, ho khan kéo dài nhưng lại cho rằng đó chỉ là phản ứng bình thường của mùa đông. Thực tế, chính tình trạng khô và nứt niêm mạc mũi họng mới là nguyên nhân sâu xa khiến viêm mũi họng dễ khởi phát, kéo dài và tái đi tái lại nhiều lần.

Hiểu rõ vì sao niêm mạc mũi họng dễ bị tổn thương khi trời lạnh sẽ giúp phòng ngừa viêm hiệu quả hơn, thay vì chỉ điều trị triệu chứng một cách tạm thời.

Niêm mạc mũi họng là gì và có vai trò như thế nào?

Niêm mạc mũi họng là lớp mô mềm phủ toàn bộ khoang mũi, vòm mũi họng và thành sau họng. Lớp niêm mạc này đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng:

• Làm ẩm và làm ấm không khí trước khi đi vào phổi

• Giữ lại bụi mịn, vi khuẩn, virus và các dị nguyên

• Tiết chất nhầy để bảo vệ và đào thải tác nhân gây hại

• Tham gia vào cơ chế miễn dịch tại chỗ của đường hô hấp

Khi niêm mạc mũi họng khỏe mạnh, cơ thể có thể tự bảo vệ trước phần lớn yếu tố gây viêm. Ngược lại, chỉ cần niêm mạc bị khô hoặc tổn thương nhẹ, khả năng đề kháng tại chỗ sẽ suy giảm rõ rệt.

Vì sao thời tiết lạnh khiến niêm mạc mũi họng dễ khô, nứt?

Không khí lạnh và khô làm mất độ ẩm sinh lý

Vào mùa lạnh, độ ẩm không khí thường giảm, đặc biệt trong môi trường có điều hòa, máy sưởi hoặc phòng kín. Khi hít thở không khí khô liên tục:

• Lớp dịch nhầy bảo vệ niêm mạc bị bốc hơi nhanh

• Bề mặt niêm mạc mất độ ẩm tự nhiên

• Hệ thống lông chuyển hoạt động kém hiệu quả

Hệ quả là niêm mạc mũi họng trở nên khô ráp, dễ kích ứng và dễ bị viêm hơn.

Co mạch làm giảm nuôi dưỡng niêm mạc

Trời lạnh khiến các mạch máu nhỏ trong niêm mạc mũi họng co lại để hạn chế mất nhiệt. Điều này dẫn đến:

• Giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng niêm mạc

• Giảm khả năng cung cấp oxy và dưỡng chất

• Tốc độ phục hồi tổn thương vi mô chậm hơn

Khi các tổn thương nhỏ trên niêm mạc không được tái tạo kịp thời, chúng có thể tiến triển thành các vết nứt vi thể.

Rối loạn dịch tiết bảo vệ

Bình thường, niêm mạc mũi họng được phủ bởi một lớp dịch nhầy mỏng giúp bảo vệ bề mặt. Thời tiết lạnh có thể làm dịch này:

• Đặc quánh, khó dẫn lưu

• Hoặc giảm tiết, khiến niêm mạc bị khô

Cả hai tình trạng đều làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên của niêm mạc.

Khô – nứt niêm mạc mũi họng và mối liên quan với viêm kéo dài

Viêm mũi họng khởi phát từ tổn thương niêm mạc

Khi niêm mạc mũi họng bị khô, người bệnh thường chỉ cảm thấy:

• Hơi rát họng

• Khô mũi, khó chịu nhẹ

• Ho khan thoáng qua

Tuy nhiên, nếu niêm mạc tiếp tục mất ẩm và xuất hiện các vết nứt nhỏ, vi khuẩn và virus sẽ dễ xâm nhập sâu hơn, khiến quá trình viêm trở nên dai dẳng.

Viêm âm ỉ, khó dứt điểm

Khác với viêm cấp tính rầm rộ, viêm do tổn thương niêm mạc thường biểu hiện:

• Đau rát họng kéo dài

• Cảm giác vướng họng, nghẹn họng

• Ho khan, ho nhiều về đêm hoặc sáng sớm

• Khô mũi, đôi khi bong vảy, chảy máu mũi nhẹ

Chính sự âm thầm này khiến nhiều người chủ quan, dẫn đến viêm mũi họng kéo dài nhiều tuần hoặc tái phát nhiều lần trong mùa lạnh.

Vì sao điều trị viêm mũi họng dễ thất bại nếu bỏ qua yếu tố niêm mạc?

Chỉ tập trung giảm triệu chứng

Nhiều phương pháp điều trị chỉ nhằm giảm đau họng, giảm ho hoặc thông mũi, trong khi niêm mạc mũi họng vẫn tiếp tục khô và tổn thương. Khi ngưng thuốc, các triệu chứng dễ quay trở lại.

Những yếu tố làm niêm mạc mũi họng dễ tổn thương hơn vào mùa lạnh

• Thở miệng khi ngủ hoặc khi nghẹt mũi

• Uống ít nước trong ngày

• Thường xuyên ở trong môi trường điều hòa khô

• Cơ địa viêm mũi dị ứng, viêm xoang

• Tiếp xúc khói bụi, không khí ô nhiễm

Những yếu tố này khiến niêm mạc mũi họng vốn đã nhạy cảm càng dễ khô và nứt khi trời lạnh.

Cách bảo vệ niêm mạc mũi họng để hạn chế viêm kéo dài

Giữ ẩm cho cơ thể và niêm mạc

• Uống đủ nước mỗi ngày

• Ưu tiên nước ấm

• Bổ sung thực phẩm giàu vitamin giúp tái tạo niêm mạc

Điều chỉnh môi trường sống

• Duy trì độ ẩm không khí phù hợp

• Hạn chế ngồi lâu trong phòng điều hòa khô

• Giữ ấm vùng mũi họng khi ra ngoài trời lạnh

Chăm sóc mũi họng đúng cách

• Vệ sinh mũi họng nhẹ nhàng

• Tránh thao tác mạnh gây trầy xước niêm mạc

• Không lạm dụng các sản phẩm có thể làm khô niêm mạc

Kết luận

Niêm mạc mũi họng đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ đường hô hấp. Khi trời lạnh, tình trạng khô và nứt niêm mạc diễn ra âm thầm nhưng lại là nguyên nhân gốc rễ khiến viêm mũi họng kéo dài, tái phát khó kiểm soát.

Việc nhận diện sớm và chăm sóc đúng cách cho niêm mạc mũi họng không chỉ giúp giảm viêm hiệu quả mà còn hạn chế nhiều hệ lụy về hô hấp trong mùa lạnh.

____________

HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212

📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678

⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn

#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong