Viêm đa xoang là gì?
Xoang là các hốc rỗng nằm trong các xương vùng mặt và hộp sọ, gồm xoang hàm, xoang trán, xoang sàng và xoang bướm. Bên trong các xoang được lót bởi lớp niêm mạc có chức năng tiết dịch và hỗ trợ dẫn lưu dịch ra khoang mũi.

Khi nhiều xoang cùng bị viêm, niêm mạc sưng nề, các lỗ thông xoang bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn, dịch tiết không thể thoát ra ngoài bình thường. Tình trạng này được gọi là viêm đa xoang. Bệnh có thể do virus, vi khuẩn, nấm hoặc các yếu tố không nhiễm trùng như dị ứng gây ra.
Dựa vào thời gian diễn biến, bệnh thường được chia thành thể cấp tính và mạn tính. Thể cấp tính thường khởi phát nhanh, triệu chứng rõ rệt trong một khoảng thời gian ngắn. Trong khi đó, thể mạn tính kéo dài dai dẳng, các biểu hiện có thể không quá dữ dội nhưng thường tái phát hoặc kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.
Nguyên nhân và yếu tố làm tăng nguy cơ
Nhiễm virus đường hô hấp là một trong những nguyên nhân thường gặp. Khi bị cảm lạnh hoặc nhiễm virus, niêm mạc mũi và xoang có thể sưng phù, làm cản trở quá trình dẫn lưu dịch. Trong một số trường hợp, vi khuẩn có thể phát triển thứ phát, khiến tình trạng viêm kéo dài hoặc nặng hơn. Nấm cũng có thể liên quan đến bệnh, đặc biệt ở một số người có yếu tố nguy cơ nhất định.
Dị ứng là một yếu tố thường gặp khác. Người có cơ địa dị ứng có thể bị phù nề niêm mạc mũi kéo dài, làm hẹp các lỗ thông xoang và khiến dịch dễ ứ đọng. Nếu tình trạng tắc nghẽn kéo dài, nguy cơ viêm nhiễm tại nhiều xoang có thể tăng lên.

Ngoài ra, các bất thường về cấu trúc mũi như lệch vách ngăn, vẹo vách ngăn, phì đại cuốn mũi hoặc polyp mũi cũng có thể làm cản trở lưu thông không khí và dẫn lưu dịch. Những người thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc, bụi, hóa chất, không khí ô nhiễm hoặc môi trường nấm mốc cũng có nguy cơ mắc các bệnh lý mũi xoang cao hơn.
Một số bệnh lý ở vùng tai mũi họng như viêm mũi kéo dài, viêm amidan hoặc các tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp lân cận cũng có thể làm tăng nguy cơ viêm xoang. Bên cạnh đó, hệ miễn dịch suy yếu có thể khiến cơ thể khó kiểm soát tình trạng nhiễm trùng và làm bệnh tiến triển phức tạp hơn.
Triệu chứng viêm đa xoang thường gặp
Do nhiều xoang cùng bị ảnh hưởng, các triệu chứng có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau và thường rõ rệt hơn so với tình trạng viêm khu trú ở một xoang.
Đau nhức hoặc cảm giác nặng, căng tức vùng mặt là biểu hiện thường gặp. Vị trí đau có thể ở vùng trán, hai bên má, quanh mắt, gốc mũi hoặc vùng đầu. Cơn đau thường tăng khi cúi người, vận động mạnh hoặc thay đổi tư thế. Một số người có thể cảm thấy đau lan xuống răng hoặc vùng hàm, đặc biệt khi xoang hàm bị ảnh hưởng.

Nghẹt mũi, chảy nước mũi hoặc dịch mũi đặc cũng thường xuất hiện. Dịch có thể chảy ra phía trước qua mũi hoặc chảy xuống phía sau họng, gây cảm giác vướng họng, ho và đau rát họng. Dịch viêm kéo dài cũng có thể gây hôi miệng.
Ngoài các triệu chứng tại vùng mũi xoang, người bệnh có thể bị đau đầu, mệt mỏi, giảm khả năng ngửi và cảm nhận mùi vị. Một số trường hợp có thể sốt, đặc biệt khi tình trạng viêm liên quan đến nhiễm trùng cấp tính.
Ở thể cấp tính, các triệu chứng thường xuất hiện tương đối đột ngột và có thể cải thiện theo thời gian nếu nguyên nhân được kiểm soát phù hợp. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc không có xu hướng cải thiện, cần thăm khám để xác định nguyên nhân. Thể mạn tính thường biểu hiện bằng nghẹt mũi kéo dài, chảy dịch, giảm ngửi và cảm giác nặng vùng mặt dai dẳng hơn là các cơn đau dữ dội.
Chẩn đoán viêm đa xoang bằng cách nào?
Việc chẩn đoán thường dựa trên triệu chứng, quá trình diễn biến bệnh và kết quả thăm khám vùng mũi xoang. Nội soi mũi giúp quan sát trực tiếp niêm mạc mũi, tình trạng phù nề, dịch viêm, polyp hoặc các bất thường có thể ảnh hưởng đến quá trình thông khí và dẫn lưu của xoang.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT xoang. Đây là phương pháp có giá trị trong việc đánh giá cấu trúc xoang, tình trạng dày niêm mạc, ứ dịch, tắc nghẽn hoặc các bất thường giải phẫu. MRI không phải là phương tiện thường quy cho mọi trường hợp nhưng có thể được cân nhắc khi cần đánh giá tổn thương mô mềm hoặc nghi ngờ một số biến chứng đặc biệt.
Việc xác định đúng nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng vì không phải mọi trường hợp đều cần sử dụng kháng sinh. Điều trị cần dựa trên tình trạng thực tế và yếu tố gây bệnh.
Phương pháp điều trị
Mục tiêu chính của điều trị là giảm viêm, cải thiện thông khí và giúp dịch trong xoang được dẫn lưu tốt hơn. Với những trường hợp nhẹ, người bệnh có thể được hướng dẫn chăm sóc hỗ trợ như nghỉ ngơi đầy đủ, uống đủ nước, vệ sinh mũi bằng dung dịch phù hợp và tránh tiếp xúc với khói thuốc, bụi hoặc các yếu tố gây kích ứng.
Một số thuốc có thể được sử dụng để kiểm soát triệu chứng như thuốc giảm đau, thuốc chống viêm hoặc thuốc xịt mũi theo chỉ định. Thuốc co mạch tại chỗ nếu được sử dụng cần đúng hướng dẫn và không nên lạm dụng vì có thể gây tình trạng nghẹt mũi do thuốc.
Kháng sinh chỉ có tác dụng trong những trường hợp nhiễm khuẩn phù hợp và không nên tự ý sử dụng. Việc dùng thuốc không đúng nguyên nhân có thể không mang lại hiệu quả, đồng thời làm tăng nguy cơ tác dụng phụ và kháng thuốc.
Nếu tình trạng dị ứng là yếu tố chính, kiểm soát dị nguyên và điều trị viêm mũi dị ứng có thể giúp giảm nguy cơ tái phát. Trong một số trường hợp đặc biệt, liệu pháp miễn dịch dị ứng có thể được cân nhắc theo đánh giá cụ thể.
Khi dịch viêm ứ đọng nhiều, điều trị nội khoa không hiệu quả hoặc có các yếu tố cản trở dẫn lưu như polyp mũi, bất thường cấu trúc hoặc tổn thương kéo dài, các phương pháp can thiệp khác có thể được cân nhắc. Phẫu thuật thường hướng đến việc xử lý nguyên nhân gây tắc nghẽn và cải thiện sự thông khí, dẫn lưu của hệ thống xoang, chứ không phải là lựa chọn đầu tiên cho mọi trường hợp.
Khi nào cần đi khám?
Người bệnh nên thăm khám khi triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần, đau nhức vùng mặt tăng dần, sốt kéo dài hoặc tình trạng nghẹt mũi, chảy dịch gây ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt. Đặc biệt, các dấu hiệu như sưng đỏ quanh mắt, đau mắt, nhìn mờ, đau đầu dữ dội hoặc tình trạng bệnh diễn biến nhanh cần được đánh giá y tế sớm.
Điều trị đúng nguyên nhân ngay từ đầu giúp giảm thời gian mắc bệnh và hạn chế nguy cơ chuyển thành tình trạng mạn tính. Bên cạnh đó, kiểm soát dị ứng, giữ vệ sinh mũi đúng cách và hạn chế tiếp xúc với khói bụi, hóa chất cũng góp phần giảm nguy cơ tái phát.
HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212
📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678
⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn
#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong



