Cúm A và Cúm B khác nhau như nào? Loại nào nguy hiểm hơn?

Cúm A là thuật ngữ được tìm kiếm nhiều nhất mỗi khi thời tiết giao mùa, đặc biệt trong những đợt dịch cúm bùng phát mạnh. Tuy nhiên, bên cạnh cúm A còn có cúm B – một tác nhân cũng phổ biến không kém trong nhóm virus cúm mùa. Vậy cúm A và cúm B khác nhau như thế nào? Loại nào nguy hiểm hơn? Có phải cứ nhiễm cúm A là nặng hơn cúm B?

Giai đoạn giao mùa là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh mẽ, dễ lây lan và gây thành ổ dịch nhỏ trong cộng đồng. Cúm A và cúm B đều là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm (Influenza virus) gây ra. Chúng lây truyền chủ yếu qua giọt bắn từ mũi, họng khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện; ngoài ra còn có thể lây qua tiếp xúc tay với bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa cúm A và cúm B không chỉ giúp người dân bớt hoang mang, mà còn đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán, theo dõi và điều trị kịp thời – đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh lý nền.

1. Tổng quan về  virus cúm mùa

Virus cúm thuộc họ Orthomyxoviridae, được chia thành các type A, B, C và D. Trong đó, type A và B là hai nhóm gây bệnh cúm mùa ở người phổ biến nhất.

• Cúm A và cúm B đều gây ra các triệu chứng hô hấp cấp tính.

• Cả hai đều có khả năng gây bùng phát dịch theo mùa.

• Tỷ lệ mắc bệnh tăng cao vào thời điểm giao mùa, khi nhiệt độ thay đổi và độ ẩm không khí biến động.

Theo thống kê dịch tễ hàng năm, cúm mùa chiếm khoảng 25% các ca nhiễm virus đường hô hấp trong cộng đồng vào giai đoạn cao điểm.

2. Cúm A và cúm B khác nhau như thế nào?

Mặc dù cùng thuộc nhóm virus Influenza, cúm A và cúm B có những khác biệt quan trọng về cấu trúc kháng nguyên, khả năng biến đổi và phạm vi lây nhiễm.

2.1. Khác biệt về cấu trúc kháng nguyên

Virus cúm được phân loại dựa trên hai loại kháng nguyên bề mặt:

• Hemagglutinin (H)

• Neuraminidase (N)

Cúm A có nhiều phân nhóm kháng nguyên hơn:

• 16 loại H

• 9 loại N

Sự kết hợp giữa các phân nhóm H và N tạo nên rất nhiều chủng khác nhau như H1N1, H3N2, H5N1… Đây là lý do cúm A có khả năng biến đổi mạnh và liên tục tạo ra các chủng mới.

Trong khi đó, cúm B không được phân nhóm theo H và N như cúm A. Virus cúm B chỉ lưu hành ở người và được chia thành hai dòng chính:

• B/Victoria

• B/Yamagata

Vì ít biến đổi hơn nên cúm B thường ít tạo ra các đại dịch lớn.

2.2. Khả năng lây nhiễm

Cúm A có khả năng lây nhiễm không chỉ giữa người với người mà còn giữa người và động vật. Một số chủng như H5N1 hay H7N9 có nguồn gốc từ gia cầm. Khả năng vượt rào loài khiến cúm A tiềm ẩn nguy cơ tạo thành đại dịch.

Ngược lại, cúm B chỉ lây nhiễm ở người. Virus này không có ổ chứa ở động vật nên phạm vi lây lan được giới hạn hơn so với cúm A.

2.3. Khả năng gây dịch

• Cúm A: có thể gây dịch theo mùa và thậm chí là đại dịch toàn cầu.

• Cúm B: chủ yếu gây dịch theo mùa, quy mô nhỏ hơn.

Chính vì khả năng biến đổi mạnh, cúm A thường được theo dõi chặt chẽ hơn trong hệ thống giám sát dịch tễ toàn cầu.

3. Triệu chứng cúm A và cúm B có khác nhau không?

Về lâm sàng, cúm A và cúm B có biểu hiện rất giống nhau và khó phân biệt chỉ dựa vào triệu chứng.

Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

• Sốt cao đột ngột (38–40°C)

• Ho khan hoặc ho có đờm

• Đau họng

• Sổ mũi, nghẹt mũi

• Đau đầu

• Đau nhức cơ, mệt mỏi toàn thân

• Ớn lạnh

• Một số trường hợp có buồn nôn, tiêu chảy (đặc biệt ở trẻ em)

Thông thường, triệu chứng xuất hiện sau 1–4 ngày kể từ khi tiếp xúc nguồn lây.

Ở đa số người khỏe mạnh, bệnh có thể tự cải thiện sau 5–7 ngày. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể diễn tiến nặng.

4. Cúm A và cúm B: Loại nào nguy hiểm hơn?

Đây là câu hỏi khiến nhiều người lo lắng mỗi khi có kết quả xét nghiệm xác định type virus.

Nhiều người cho rằng cúm A nghiêm trọng hơn vì có nhiều chủng độc lực cao. Tuy nhiên, theo khuyến cáo của Centers for Disease Control and Prevention (CDC Hoa Kỳ), cả cúm A và cúm B đều có thể gây bệnh nặng và nguy hiểm như nhau nếu không được theo dõi và điều trị đúng cách.

4.1. Khi nào cúm A dễ gây biến chứng?

Do khả năng biến đổi mạnh, một số chủng cúm A có thể:

• Gây viêm phổi nặng

• Suy hô hấp

• Hội chứng suy hô hấp cấp

• Nhiễm trùng huyết

• Làm nặng bệnh nền tim mạch, hô hấp

Trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 5 tuổi, có nguy cơ cao bị biến chứng nếu không được chăm sóc đúng.

4.2. Cúm B có thực sự “lành tính”?

Cúm B thường được đánh giá là ít biến đổi và ít gây đại dịch. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc cúm B an toàn.

Trong thực tế lâm sàng, cúm B vẫn có thể gây:

• Viêm phổi

• Viêm tai giữa

• Viêm cơ tim

• Co giật do sốt cao ở trẻ nhỏ

Vấn đề quan trọng không nằm ở type A hay B, mà ở cơ địa người bệnh và thời điểm can thiệp.

5. Những đối tượng có nguy cơ cao biến chứng cúm

Dù là cúm A hay cúm B, các nhóm sau đây cần đặc biệt lưu ý:

• Trẻ dưới 5 tuổi (đặc biệt dưới 2 tuổi)

• Phụ nữ mang thai

• Người trên 65 tuổi

• Người mắc bệnh mạn tính (hen, COPD, tim mạch, tiểu đường)

• Người suy giảm miễn dịch

Ở các nhóm này, cúm có thể diễn biến nhanh, từ triệu chứng nhẹ sang suy hô hấp chỉ trong vài ngày.

6. Khi nào cần đi khám ngay?

Không nên chờ phân biệt cúm A hay cúm B mới quyết định đi khám. Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế nếu xuất hiện:

• Sốt cao không hạ sau 48 giờ

• Thở nhanh, thở gấp

• Khó thở, rút lõm lồng ngực (ở trẻ nhỏ)

• Lơ mơ, quấy khóc nhiều

• Ăn uống kém rõ rệt

• Đau ngực

• Tím môi, đầu chi

Chẩn đoán chủng cúm hiện nay có thể thực hiện bằng test nhanh hoặc xét nghiệm PCR.

7. Điều trị cúm A và cúm B có khác nhau không?

Về nguyên tắc, điều trị cúm A và cúm B tương đối giống nhau:

• Nghỉ ngơi

• Uống nhiều nước

• Hạ sốt đúng liều (paracetamol)

• Theo dõi sát triệu chứng

Trong một số trường hợp nguy cơ cao hoặc bệnh nặng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng virus (ví dụ oseltamivir). Thuốc có hiệu quả cao nhất nếu dùng trong vòng 48 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng.

Không nên tự ý dùng kháng sinh nếu chưa có chỉ định, vì cúm là bệnh do virus.

8. Phòng ngừa cúm A và cúm B như thế nào?

Biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất là tiêm vaccine cúm mùa hàng năm. Vaccine hiện nay thường bao gồm các chủng cúm A và cúm B đang lưu hành phổ biến.

Ngoài ra:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng

• Đeo khẩu trang nơi đông người

• Che miệng khi ho, hắt hơi

• Hạn chế tiếp xúc gần người đang mắc cúm

• Giữ ấm khi trời lạnh

• Tăng cường dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý

9. Kết luận

Cúm A và cúm B đều là những bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính phổ biến trong mùa giao mùa. Sự khác biệt chính nằm ở cấu trúc kháng nguyên, khả năng biến đổi và phạm vi lây nhiễm. Tuy nhiên, về mức độ nguy hiểm, không thể chủ quan với bất kỳ loại nào.

Điều quan trọng không phải là lo lắng cúm A hay cúm B nặng hơn, mà là phát hiện sớm, theo dõi sát và điều trị kịp thời – đặc biệt ở trẻ nhỏ và nhóm nguy cơ cao.

Khi trẻ mắc cúm, cha mẹ không nên chủ quan tự điều trị tại nhà kéo dài. Việc thăm khám sớm giúp xác định chính xác tác nhân và có hướng xử trí phù hợp, hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm.

____________

HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212

📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678

⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn

#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong