Cảm cúm là bệnh lý hô hấp cấp tính rất thường gặp, đặc biệt vào mùa đông xuân khi thời tiết thay đổi thất thường. Tuy nhiên, không phải cứ hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi là cảm cúm. Trên thực tế, rất nhiều trường hợp lại là viêm mũi dị ứng – một bệnh lý có cơ chế hoàn toàn khác biệt.

Điểm đáng nói là hai tình trạng này có biểu hiện khá giống nhau trong giai đoạn đầu. Chính vì vậy, nhiều người tự điều trị sai hướng: dùng thuốc kháng virus khi đang bị dị ứng, hoặc chỉ uống thuốc chống dị ứng khi thực chất là nhiễm virus. Hệ quả là bệnh kéo dài, tái phát, thậm chí dẫn đến biến chứng như viêm tai giữa, viêm xoang cấp.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ ràng, đi thẳng vào bản chất của từng bệnh: nguyên nhân, cơ chế, biểu hiện đặc trưng, diễn tiến và nguyên tắc điều trị. Khi hiểu đúng, việc xử lý sẽ đơn giản và hiệu quả hơn rất nhiều.

1. Bản chất bệnh: Một bên do virus, một bên do cơ địa dị ứng

Cảm cúm là gì?

Cảm cúm là bệnh nhiễm virus đường hô hấp trên, thường do virus cúm như Influenza A virus hoặc Influenza B virus gây ra. Virus tấn công niêm mạc mũi – họng, gây phản ứng viêm toàn thân.

Đây là bệnh lây truyền qua đường hô hấp, đặc biệt dễ bùng phát vào mùa lạnh, môi trường ẩm ướt, khi hệ miễn dịch suy giảm.

Đặc điểm quan trọng:

• Có tính lây nhiễm

• Khởi phát tương đối đột ngột

• Thường có triệu chứng toàn thân rõ rệt

Viêm mũi dị ứng là gì?

Viêm mũi dị ứng không phải bệnh nhiễm trùng. Đây là phản ứng quá mức của hệ miễn dịch khi tiếp xúc với dị nguyên như bụi nhà, phấn hoa, lông thú, nấm mốc, thời tiết lạnh đột ngột.

Bản chất là phản ứng viêm do IgE trung gian. Khi tiếp xúc dị nguyên, cơ thể phóng thích histamine gây ngứa, hắt hơi, chảy nước mũi.

Đặc điểm:

• Không lây

• Thường tái phát theo mùa hoặc theo môi trường

• Liên quan yếu tố cơ địa

2. So sánh triệu chứng: Nhìn giống nhưng không giống

Dưới đây là các điểm giúp phân biệt rõ cảm cúm và viêm mũi dị ứng.

2.1 Sốt – dấu hiệu quan trọng nhất

• Cảm cúm: Thường có sốt nhẹ đến sốt cao (38–39°C), đặc biệt ở trẻ em. Sốt có thể kèm ớn lạnh, gai người.

• Viêm mũi dị ứng: Hầu như không sốt.

Nếu có sốt rõ rệt, khả năng cao là cảm cúm hơn là dị ứng.

2.2 Tình trạng mệt mỏi toàn thân

• Cảm cúm: Người bệnh thường đau đầu, đau nhức cơ, mệt rã rời, có thể nằm li bì 1–3 ngày.

• Viêm mũi dị ứng: Ít khi gây mệt toàn thân. Người bệnh chủ yếu khó chịu vì nghẹt mũi, mất ngủ.

Cảm cúm là bệnh toàn thân, dị ứng là bệnh khu trú ở niêm mạc mũi.

2.3 Hắt hơi

• Cảm cúm: Hắt hơi rải rác, không liên tục.

• Viêm mũi dị ứng: Hắt hơi thành từng tràng dài, liên tục nhiều lần, đặc biệt buổi sáng sớm.

Hắt hơi kịch phát là dấu hiệu điển hình của dị ứng.

2.4 Nước mũi

• Cảm cúm: Ban đầu trong, sau 2–3 ngày có thể chuyển đục do phản ứng viêm.

• Viêm mũi dị ứng: Thường trong, loãng, chảy nhiều liên tục. Không có mùi hôi.

Nước mũi đặc, xanh kèm sốt thường nghiêng nhiều về nhiễm virus.

2.5 Ngứa mũi, ngứa mắt

• Cảm cúm: Hiếm khi ngứa mũi rõ rệt.

• Viêm mũi dị ứng: Ngứa mũi, ngứa mắt, dụi mũi, có thể kèm chảy nước mắt.

Ngứa là dấu hiệu “điểm danh” của dị ứng.

3. Thời gian diễn tiến: Cấp tính hay kéo dài

• Cảm cúm: Thường khỏi trong 5–7 ngày nếu không biến chứng.

• Viêm mũi dị ứng: Có thể kéo dài hàng tuần, tái phát nhiều đợt trong năm.

Nếu triệu chứng kéo dài dai dẳng mà không sốt, cần nghĩ đến viêm mũi dị ứng.

4. Biến chứng nếu nhầm lẫn điều trị

Việc không phân biệt rõ cảm cúm và viêm mũi dị ứng có thể gây hệ quả:

Với cảm cúm:

• Viêm tai giữa

• Viêm xoang cấp

• Bội nhiễm vi khuẩn

• Ở trẻ nhỏ có thể gây sốt cao co giật

Với viêm mũi dị ứng:

• Viêm xoang mạn tính

• Polyp mũi

•  Hen phế quản do dị ứng

Đặc biệt ở trẻ em, viêm mũi dị ứng kéo dài làm tắc nghẽn vòi nhĩ, gây ứ dịch tai giữa.

5. Nguyên tắc điều trị: Không thể dùng chung một cách

Điều trị cảm cúm

• Nghỉ ngơi

• Bù nước

• Thuốc hạ sốt khi cần

• Theo dõi biến chứng

Kháng sinh không có tác dụng với virus cúm, trừ khi có bội nhiễm vi khuẩn.

Điều trị viêm mũi dị ứng

• Tránh dị nguyên

• Rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý

• Thuốc kháng histamine

• Xịt mũi corticosteroid khi cần (theo chỉ định)

Nếu không kiểm soát tốt dị ứng, bệnh có thể tái phát quanh năm.

6. Khi nào cần đi khám?

Bạn nên đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng nếu:

• Sốt cao > 2 ngày

• Đau tai, nghe kém

• Đau đầu nhiều vùng trán – gò má

• Nghẹt mũi kéo dài trên 10 ngày

• Trẻ quấy khóc, bỏ bú

Việc thăm khám giúp xác định chính xác nguyên nhân, từ đó điều trị trúng đích thay vì tự dùng thuốc kéo dài.

7. Một số hiểu lầm thường gặp

“Chảy mũi nhiều là do cảm cúm”

Không đúng. Dị ứng thường gây chảy mũi nhiều hơn.

“Không sốt thì không phải cúm”

Sai. Một số trường hợp cảm cúm nhẹ có thể không sốt rõ, nhưng vẫn có triệu chứng toàn thân.

“Cứ tái đi tái lại là cúm yếu”

Thực tế nhiều khả năng là viêm mũi dị ứng mạn tính.

Kết luận

Cảm cúm và viêm mũi dị ứng tuy có biểu hiện tương đồng như nghẹt mũi, sổ mũi, hắt hơi… nhưng bản chất hoàn toàn khác nhau. Một bên do virus gây viêm toàn thân, có tính lây nhiễm. Một bên là phản ứng dị ứng theo cơ địa, không lây nhưng dễ tái phát.

Việc phân biệt đúng hai bệnh này đóng vai trò quyết định trong điều trị. Điều trị sai không chỉ khiến bệnh kéo dài mà còn làm tăng nguy cơ biến chứng, đặc biệt ở trẻ em.

Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ và kéo dài, thay vì tự chẩn đoán, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được đánh giá chính xác. Hiểu đúng – xử lý đúng – hồi phục nhanh – đó là nguyên tắc quan trọng nhất trong các bệnh lý đường hô hấp mùa đông xuân.

____________

HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212

📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678

⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn

#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong