Giữ ấm không đúng cách – Nguyên nhân khiến trẻ hay ốm mỗi khi trời lạnh

Giữ ấm cho trẻ khi trời lạnh là phản xạ rất tự nhiên của hầu hết cha mẹ. Trời trở lạnh, chỉ cần thấy gió mùa về hay nhiệt độ giảm nhẹ, nhiều gia đình lập tức mặc thêm áo, quấn khăn kín cổ, đội mũ dày, thậm chí hạn chế trẻ ra ngoài hoàn toàn. Tuy nhiên, ít ai ngờ rằng giữ ấm sai cách không những không giúp trẻ khỏe hơn mà còn có thể khiến trẻ dễ ốm hơn, hay viêm đường hô hấp, cảm lạnh kéo dài hoặc tái phát liên tục.

Thực tế cho thấy, không ít trẻ bị ho, sổ mũi, sốt nhẹ, nghẹt mũi dai dẳng dù được chăm sóc rất kỹ mỗi khi trời lạnh. Nguyên nhân không chỉ đến từ thời tiết mà còn xuất phát từ cách giữ ấm chưa phù hợp, làm cơ thể trẻ không kịp thích nghi với môi trường xung quanh. Vậy giữ ấm thế nào là sai, vì sao những sai lầm này lại khiến trẻ dễ ốm hơn và đâu là cách giữ ấm đúng, khoa học? Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ.

1. Vì sao trẻ dễ ốm khi trời lạnh?

Khi thời tiết chuyển lạnh, cơ thể trẻ – đặc biệt là trẻ nhỏ – phải thích nghi với nhiều thay đổi cùng lúc: nhiệt độ giảm, độ ẩm tăng, không khí khô hoặc lạnh sâu, sự lưu hành mạnh của virus và vi khuẩn đường hô hấp. Trong khi đó, hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện, khả năng điều hòa thân nhiệt còn hạn chế.

Nếu làm ấm không đúng cách, cơ thể trẻ dễ rơi vào trạng thái:

• Đổ mồ hôi nhưng không được làm khô kịp thời

• Thân nhiệt dao động đột ngột khi ra vào môi trường nóng – lạnh

• Niêm mạc mũi họng khô hoặc sung huyết kéo dài

Những yếu tố này vô tình tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, virus tấn công, khiến trẻ dễ bị cảm lạnh, viêm mũi họng, viêm phế quản hoặc tái phát bệnh nhiều lần trong mùa lạnh.

2. Những sai lầm phổ biến

Giữ ấm quá mức – sai lầm thường gặp nhất

Nhiều cha mẹ cho rằng mặc càng nhiều áo, càng kín thì trẻ càng ít ốm. Thực tế, giữ ấm quá mức lại là một trong những nguyên nhân khiến trẻ dễ bệnh hơn.

Khi trẻ mặc quá dày:

• Cơ thể dễ bị nóng, đổ mồ hôi

• Mồ hôi thấm ngược vào quần áo, làm cơ thể ẩm lạnh

• Khi gặp gió hoặc thay đổi nhiệt độ, trẻ rất dễ bị nhiễm lạnh

 Giữ ấm không đồng đều các vùng cơ thể

• Cổ

• Bàn chân

• Bàn tay

• Tai

Ngược lại, có trường hợp lại quấn cổ, đội mũ quá kín nhưng để chân tay lạnh, khiến máu lưu thông kém và trẻ dễ run lạnh.

Hạn chế trẻ ra ngoài vì sợ lạnh

Không ít gia đình gần như “nhốt” trẻ trong nhà suốt những ngày lạnh vì lo trẻ nhiễm gió. Tuy nhiên, thiếu vận động và không tiếp xúc không khí tự nhiên lại khiến sức đề kháng của trẻ giảm đi rõ rệt.

Khi trẻ ít vận động:

• Tuần hoàn máu kém

• Khả năng điều hòa thân nhiệt suy giảm

• Hệ miễn dịch hoạt động kém hiệu quả

Điều này khiến trẻ dễ ốm hơn khi chỉ cần thay đổi thời tiết nhẹ.

Giữ ấm nhưng không chú ý đến môi trường sống

Nhiều gia đình giữ ấm cho trẻ bằng cách:

• Đóng kín cửa cả ngày

• Bật điều hòa sưởi liên tục

• Không thông khí phòng

Môi trường kín, khô và thiếu lưu thông không khí có thể làm:

• Niêm mạc mũi họng khô

• Vi khuẩn, virus dễ tích tụ

• Trẻ dễ nghẹt mũi, ho, viêm đường hô hấp

Giữ ấm đúng cách không đồng nghĩa với việc tách trẻ khỏi không khí tự nhiên.

3. Vì sao giữ ấm sai cách khiến trẻ dễ ốm hơn?

Rối loạn khả năng điều hòa thân nhiệt

Cơ thể trẻ cần học cách thích nghi với thay đổi nhiệt độ môi trường. Khi giữ ấm quá kỹ, cơ chế tự điều chỉnh thân nhiệt của trẻ bị “lười hoạt động”. Chỉ cần gặp môi trường mát hơn một chút, trẻ đã dễ bị lạnh và ốm.

Tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển

Mồ hôi, độ ẩm trong quần áo, không khí bí bách là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và virus. Nếu trẻ thường xuyên ở trong trạng thái nóng – ẩm – kín, nguy cơ viêm nhiễm đường hô hấp sẽ tăng cao.

Ảnh hưởng đến niêm mạc mũi họng

Không khí khô, nóng hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến niêm mạc mũi họng dễ bị tổn thương. Khi lớp bảo vệ tự nhiên này suy yếu, trẻ dễ ho, sổ mũi, viêm họng kéo dài, nhất là trong mùa lạnh.

4. Giữ ấm đúng cách cho trẻ khi trời lạnh

Giữ ấm vừa đủ, không quá mức

Nguyên tắc quan trọng nhất là giữ ấm vừa đủ. Cha mẹ có thể kiểm tra bằng cách:

• Sờ vùng gáy hoặc lưng trẻ: ấm, khô là phù hợp

• Nếu gáy ướt mồ hôi, cần giảm bớt lớp áo

• Không dựa hoàn toàn vào cảm giác lạnh của người lớn

Trẻ thường cần nhiều hơn người lớn khoảng một lớp áo mỏng, không phải nhiều lớp dày.

 Giữ ấm các vùng quan trọng

Khi trời lạnh, cần chú ý:

• Giữ ấm cổ nhưng không quấn quá chặt

• Mang tất cho trẻ, nhất là buổi sáng và tối

• Đội mũ khi ra ngoài gió lạnh

Giữ ấm đúng vùng giúp cơ thể trẻ duy trì nhiệt độ ổn định hơn.

Tạo môi trường sống thông thoáng

Dù trời lạnh, phòng của trẻ vẫn nên:

• Được thông khí mỗi ngày

• Không quá khô hoặc quá nóng

• Tránh chênh lệch nhiệt độ lớn giữa trong và ngoài phòng

Nếu dùng thiết bị sưởi, cần kết hợp duy trì độ ẩm phù hợp.

Khuyến khích trẻ vận động nhẹ nhàng

Vận động giúp:

• Tăng tuần hoàn máu

• Giữ ấm cơ thể tự nhiên

• Nâng cao sức đề kháng

Cha mẹ có thể cho trẻ vận động trong nhà hoặc ra ngoài vào thời điểm nắng nhẹ, tránh gió mạnh.

5. Một số lưu ý quan trọng khi giữ ấm cho trẻ

• Không trùm kín mặt trẻ khi ngủ

• Không để trẻ ra ngoài ngay khi vừa đổ mồ hôi

• Thay áo ngay khi quần áo ẩm

• Không lạm dụng sưởi nóng liên tục

Giữ ấm đúng cách là sự cân bằng giữa bảo vệ và tạo điều kiện cho cơ thể trẻ thích nghi.

6. Khi nào cần đặc biệt chú ý việc giữ ấm?

Cha mẹ cần cẩn trọng hơn trong việc giữ ấm nếu trẻ:

• Dễ ốm khi thay đổi thời tiết

• Hay bị viêm mũi họng, ho tái phát

• Ra mồ hôi nhiều

• Có tiền sử viêm đường hô hấp kéo dài

Trong những trường hợp này, giữ ấm đúng cách sẽ giúp giảm rõ rệt số lần trẻ bị bệnh trong mùa lạnh.

Kết luận

Giữ ấm cho trẻ khi trời lạnh là cần thiết, nhưng giữ ấm sai cách có thể khiến trẻ dễ ốm hơn thay vì khỏe mạnh. Mặc quá dày, giữ môi trường quá kín, hạn chế vận động hoặc không chú ý đến sự thích nghi tự nhiên của cơ thể đều là những sai lầm phổ biến.

Thay vì giữ ấm một cách cực đoan, cha mẹ nên hướng đến giữ ấm khoa học, linh hoạt và phù hợp với từng thời điểm. Khi cơ thể trẻ được bảo vệ đúng cách và có cơ hội thích nghi, sức đề kháng sẽ dần cải thiện, giúp trẻ vượt qua mùa lạnh nhẹ nhàng và khỏe mạnh hơn.