Subtotal 0 ₫
Niêm mạc mũi là lớp bảo vệ đầu tiên của đường hô hấp khi trẻ hít thở mỗi ngày. Không chỉ giữ bụi, lớp niêm mạc này còn phối hợp với chất nhầy, lông chuyển và hệ miễn dịch tại chỗ để hạn chế virus, vi khuẩn và các dị nguyên đi sâu xuống đường hô hấp.
Niêm mạc mũi hoạt động như một “hàng rào” như thế nào?
Mỗi ngày, trẻ hít vào một lượng lớn không khí cùng bụi mịn, phấn hoa, lông động vật, vi sinh vật và nhiều hạt nhỏ khác. Mũi chính là nơi đầu tiên tiếp xúc với những tác nhân này.
Bên trong hốc mũi được bao phủ bởi một lớp niêm mạc có chứa các tuyến tiết chất nhầy. Chất nhầy tạo thành một lớp màng ẩm, giúp giữ lại một phần bụi và các hạt lơ lửng trong không khí trước khi chúng đi xuống họng hoặc đường hô hấp dưới.
Bên cạnh đó, trên bề mặt niêm mạc có các tế bào biểu mô mang lông chuyển. Những lông chuyển rất nhỏ này liên tục chuyển động theo hướng đưa chất nhầy cùng các hạt đã bị giữ lại về phía sau mũi và họng. Đây là một phần của cơ chế thanh thải nhầy – lông chuyển, giúp làm sạch đường mũi một cách liên tục.
Vì vậy, việc mũi tiết dịch không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bất thường. Ở trạng thái bình thường, một lượng dịch nhầy nhỏ vẫn được tạo ra để duy trì độ ẩm và hỗ trợ chức năng bảo vệ của đường hô hấp.
Trước bụi, mũi bảo vệ trẻ bằng cách nào?
Khi trẻ hít phải không khí chứa bụi, các hạt có kích thước tương đối lớn thường bị giữ lại ở vùng mũi nhờ cấu trúc giải phẫu và lớp chất nhầy.
Một phần hạt bụi sau đó được đưa ra ngoài khi trẻ hắt hơi hoặc được vận chuyển về phía họng nhờ hoạt động của lông chuyển. Những hạt nhỏ hơn có thể đi sâu hơn vào đường hô hấp, nhưng hệ thống bảo vệ của đường thở tiếp tục tham gia xử lý chúng.
Đây cũng là lý do trẻ có thể hắt hơi khi tiếp xúc với bụi hoặc môi trường có nhiều tác nhân kích thích. Hắt hơi là một phản xạ giúp đẩy các chất kích thích ra khỏi mũi.
Tuy nhiên, khả năng lọc của mũi không có nghĩa là trẻ có thể “miễn nhiễm” với ô nhiễm không khí. Khi tiếp xúc với bụi mịn, khói thuốc, khói xe hoặc các chất kích thích trong thời gian dài, niêm mạc có thể bị kích thích, gây nghẹt mũi, chảy mũi, hắt hơi hoặc ho.
Virus xâm nhập qua mũi và hàng rào bảo vệ hoạt động ra sao?
Mũi cũng là một trong những vị trí virus đường hô hấp có thể xâm nhập vào cơ thể. Khi trẻ tiếp xúc với người bệnh hoặc hít phải các giọt bắn, khí dung có chứa virus, một số virus có thể bám vào các tế bào biểu mô đường hô hấp.
Hàng rào bảo vệ tại mũi không chỉ dựa vào việc “chặn” virus. Chất nhầy và hoạt động của lông chuyển giúp vận chuyển các tác nhân ra khỏi đường mũi. Đồng thời, các tế bào biểu mô và thành phần miễn dịch tại chỗ có thể nhận diện những dấu hiệu của nhiễm trùng và khởi động các phản ứng bảo vệ.
Nếu virus vượt qua được những lớp bảo vệ này và nhân lên trong tế bào, trẻ có thể xuất hiện các triệu chứng như nghẹt mũi, chảy nước mũi, hắt hơi, đau họng hoặc ho tùy loại virus và vị trí đường hô hấp bị ảnh hưởng.
Vì vậy, không thể nói rằng một niêm mạc mũi khỏe mạnh sẽ ngăn hoàn toàn virus. Vai trò quan trọng hơn của nó là góp phần giảm sự xâm nhập và hỗ trợ cơ thể loại bỏ tác nhân gây bệnh.
Còn dị nguyên thì sao?
Khác với virus, dị nguyên như phấn hoa, bụi nhà, mạt bụi nhà hoặc một số thành phần từ vật nuôi không nhất thiết gây nhiễm trùng. Vấn đề nằm ở việc hệ miễn dịch của một số trẻ phản ứng quá mức với những chất vốn không gây hại cho phần lớn mọi người.
Khi dị nguyên tiếp xúc với niêm mạc mũi ở trẻ có cơ địa dị ứng, phản ứng miễn dịch có thể được kích hoạt. Các chất trung gian như histamine được giải phóng, khiến mạch máu trong niêm mạc giãn ra và tăng tính thấm.
Kết quả là trẻ có thể xuất hiện hàng loạt triệu chứng đặc trưng như hắt hơi thành tràng, ngứa mũi, chảy nước mũi trong và nghẹt mũi.
Đây là cơ chế thường gặp trong viêm mũi dị ứng. Vì vậy, không phải cứ trẻ chảy nước mũi trong hoặc hắt hơi nhiều là đang bị cảm lạnh. Nếu triệu chứng thường xuyên xuất hiện khi trẻ tiếp xúc với một môi trường hoặc tác nhân nhất định, đặc biệt kéo dài hoặc tái diễn theo mùa, cần nghĩ đến khả năng có liên quan đến dị ứng.
Vì sao trẻ dễ bị ảnh hưởng khi hàng rào bảo vệ của mũi bị tổn thương?
Để thực hiện tốt chức năng bảo vệ, niêm mạc cần duy trì được độ ẩm và hoạt động bình thường của hệ thống nhầy – lông chuyển.
Không khí quá khô, khói thuốc lá, bụi, hóa chất có mùi mạnh hoặc tình trạng viêm kéo dài có thể làm tăng kích ứng đường mũi. Khi trẻ bị nghẹt mũi, việc thở bằng miệng cũng làm giảm vai trò của mũi trong việc làm ẩm, làm ấm và lọc không khí trước khi không khí đi xuống đường hô hấp dưới.
Ở trẻ nhỏ, tình trạng nghẹt mũi thường gây khó chịu rõ rệt vì đường mũi có kích thước tương đối nhỏ. Chỉ cần niêm mạc phù nề hoặc có nhiều dịch tiết, luồng khí đi qua đã có thể bị cản trở đáng kể.
Do đó, bảo vệ sức khỏe mũi không chỉ nhằm hạn chế sổ mũi hay nghẹt mũi mà còn giúp duy trì một trong những tuyến phòng thủ đầu tiên của hệ hô hấp.
Làm gì để hỗ trợ hàng rào bảo vệ đường mũi của trẻ?
Điều quan trọng nhất là giảm các yếu tố gây kích ứng không cần thiết. Gia đình nên hạn chế khói thuốc lá trong môi trường sống của trẻ, giữ không gian thông thoáng và vệ sinh nhà cửa để giảm bụi.
Khi trẻ tiếp xúc với môi trường nhiều bụi hoặc ô nhiễm, việc vệ sinh mũi phù hợp có thể giúp loại bỏ bớt dịch tiết và các hạt bám trong hốc mũi. Có thể sử dụng dung dịch nước muối sinh lý theo nhu cầu, đặc biệt khi trẻ có nhiều dịch mũi hoặc sau khi tiếp xúc với môi trường nhiều bụi.
Tuy nhiên, không nên lạm dụng việc rửa hoặc hút mũi khi trẻ không có nhu cầu. Việc vệ sinh quá mức hoặc thực hiện không đúng cách có thể gây kích ứng, làm trẻ khó chịu và ảnh hưởng đến lớp bảo vệ tự nhiên của đường mũi.
Nếu trẻ thường xuyên nghẹt mũi, hắt hơi, chảy nước mũi kéo dài, ngủ ngáy, thở bằng miệng hoặc các triệu chứng tái diễn nhiều lần, nên tìm nguyên nhân thay vì chỉ xử lý triệu chứng. Đặc biệt, nếu trẻ có dấu hiệu khó thở, thở nhanh, tím tái, li bì hoặc tình trạng bệnh diễn tiến nặng, cần được đưa đi khám sớm.
Hàng rào niêm mạc mũi khỏe mạnh là một phần quan trọng của hệ hô hấp
Mũi không chỉ đơn giản là “đường dẫn không khí”. Đây là một hệ thống bảo vệ phức tạp, trong đó niêm mạc mũi, chất nhầy, lông chuyển và các thành phần miễn dịch tại chỗ phối hợp với nhau để giữ lại, vận chuyển và loại bỏ nhiều tác nhân từ môi trường.
Trước bụi, mũi giúp lọc và giữ lại các hạt; trước virus, hệ thống nhầy – lông chuyển và miễn dịch tại chỗ góp phần hạn chế sự xâm nhập; còn với dị nguyên, hàng rào tại mũi là nơi đầu tiên có thể xuất hiện phản ứng dị ứng ở những trẻ có cơ địa nhạy cảm.
Vì vậy, thay vì tìm cách làm sạch mũi quá mức, cha mẹ nên hướng đến việc giữ môi trường sống ít khói bụi, hạn chế chất kích thích và chăm sóc mũi đúng cách khi trẻ có triệu chứng. Một đường mũi được duy trì tốt sẽ hỗ trợ đáng kể cho chức năng bảo vệ tự nhiên của hệ hô hấp.
____________
HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212
📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678
⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn
#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong
