Vì sao viêm mũi dị ứng có thể đi kèm hen phế quản ở trẻ?

Viêm mũi dị ứng và hen phế quản là hai bệnh lý thường gặp ở trẻ và có thể xuất hiện cùng nhau. Vì sao một vấn đề bắt đầu ở mũi lại có thể liên quan đến đường thở phía dưới? Mối liên hệ này được giải thích qua sự tương đồng về cơ chế viêm và phản ứng của toàn bộ đường hô hấp.

Vì sao viêm mũi dị ứng có thể đi kèm hen phế quản?

Mũi và phế quản không phải hai hệ thống hoàn toàn tách biệt. Chúng cùng thuộc đường hô hấp và có nhiều điểm tương đồng về cấu trúc niêm mạc cũng như cơ chế phản ứng với các tác nhân gây dị ứng.

Ở trẻ có cơ địa dị ứng, hệ miễn dịch có thể phản ứng quá mức với những yếu tố vốn không gây nguy hiểm cho cơ thể như bụi nhà, mạt bụi, phấn hoa, lông động vật hoặc một số tác nhân trong môi trường. Khi tiếp xúc, phản ứng viêm có thể xảy ra ở niêm mạc mũi, gây hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi. Ở những trẻ có khuynh hướng tăng phản ứng của phế quản, tình trạng viêm và nhạy cảm đường thở cũng có thể liên quan đến các triệu chứng của hen.

Đây là lý do viêm mũi và hen thường được xem xét trong mối liên hệ “đường thở thống nhất”. Các tài liệu về hen ghi nhận viêm mũi thường đi trước hen và là một yếu tố nguy cơ liên quan đến sự xuất hiện của hen.

Viêm mũi dị ứng và hen có thể cùng phản ứng với một tác nhân

Một điểm quan trọng là trẻ có thể phản ứng với cùng một yếu tố ở cả mũi và phế quản.

Chẳng hạn, khi tiếp xúc với mạt bụi nhà, trẻ có thể xuất hiện hắt hơi, ngứa mũi, nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi. Nếu đường thở phía dưới cũng nhạy cảm, trẻ có thể đồng thời xuất hiện ho, khò khè, cảm giác nặng ngực hoặc khó thở.

Các tác nhân như mạt bụi, phấn hoa, lông hoặc vảy da động vật có thể ảnh hưởng đến cả đường hô hấp trên và dưới. Vì vậy, khi một trẻ thường xuyên có biểu hiện dị ứng ở mũi, việc theo dõi thêm các triệu chứng hô hấp phía dưới là điều cần thiết.

Điều này không có nghĩa cứ trẻ bị viêm mũi dị ứng là sẽ mắc hen phế quản. Hai bệnh có mối liên hệ nhưng không phải lúc nào cũng xuất hiện đồng thời. Tuy nhiên, trẻ bị viêm mũi dị ứng có nguy cơ gặp các vấn đề liên quan đến hen cao hơn so với trẻ không có bệnh lý dị ứng đường hô hấp.

Vì sao tình trạng ở mũi có thể ảnh hưởng đến đường thở?

Khi mũi bị viêm và nghẹt kéo dài, trẻ có xu hướng thở bằng miệng. Không khí đi vào đường thở khi đó ít được lọc, làm ấm và làm ẩm như khi đi qua mũi. Điều này có thể khiến đường thở dễ bị kích thích hơn ở những trẻ vốn có cơ địa nhạy cảm.

Bên cạnh đó, phản ứng viêm ở mũi và phế quản có thể có những điểm tương đồng. Các chất trung gian gây viêm và tế bào tham gia phản ứng dị ứng có thể liên quan đến tình trạng tăng phản ứng của đường thở. Đây là một trong những cơ sở để giải thích vì sao kiểm soát tốt bệnh lý ở đường hô hấp trên có ý nghĩa trong việc chăm sóc trẻ có bệnh hen đi kèm.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng chỉ cần điều trị viêm mũi là có thể ngăn ngừa hoặc điều trị hen. Hen phế quản là một bệnh lý riêng, cần được đánh giá và quản lý theo tình trạng cụ thể của trẻ.

Dấu hiệu nào cho thấy trẻ cần được chú ý cả đường thở dưới?

Một số trẻ chỉ có biểu hiện ở mũi như hắt hơi liên tục, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi hoặc các triệu chứng tái diễn khi tiếp xúc với tác nhân dị ứng.

Ngược lại, cha mẹ nên lưu ý nếu trẻ có thêm những biểu hiện như:

• Ho tái diễn, đặc biệt về đêm hoặc gần sáng.
• Ho tăng lên khi chạy nhảy, vận động hoặc khi thời tiết thay đổi.
• Thở khò khè, có tiếng rít khi thở ra.
• Cảm giác khó thở hoặc nặng ngực.
• Các đợt ho, khò khè lặp đi lặp lại sau khi tiếp xúc với bụi, khói, lông động vật hoặc các yếu tố mà trẻ từng nhạy cảm.
• Triệu chứng hô hấp kéo dài hoặc tái phát nhiều lần dù tình trạng cảm cúm đã hết.

Những biểu hiện này không đủ để cha mẹ tự xác định trẻ mắc hen phế quản. Ho ở trẻ có rất nhiều nguyên nhân khác nhau, vì vậy cần đánh giá tổng thể về triệu chứng, tiền sử và diễn biến bệnh.

Khi trẻ vừa viêm mũi dị ứng vừa có hen, cần chăm sóc thế nào?

Điểm quan trọng là không chỉ tập trung vào triệu chứng ho hoặc khò khè mà bỏ qua tình trạng ở mũi. Khi hai bệnh cùng tồn tại, việc kiểm soát cả đường hô hấp trên và dưới thường được xem xét đồng thời.

Cha mẹ nên giúp trẻ hạn chế tiếp xúc với các tác nhân đã xác định hoặc nghi ngờ gây dị ứng. Với trẻ nhạy cảm với mạt bụi nhà, cần chú ý vệ sinh không gian ngủ, chăn gối và hạn chế những nơi tích tụ nhiều bụi. Nếu trẻ nhạy cảm với lông hoặc vảy da động vật, nên giảm tiếp xúc phù hợp.

Bên cạnh đó, cần giữ môi trường sống thông thoáng và tránh khói thuốc lá. Khói thuốc không chỉ gây kích thích đường hô hấp mà còn có thể làm các triệu chứng hô hấp ở trẻ trở nên khó kiểm soát hơn.

Việc sử dụng thuốc cũng cần đúng bệnh và đúng hướng dẫn. Thuốc điều trị triệu chứng ở mũi không thể thay thế thuốc kiểm soát hen khi trẻ thực sự mắc hen. Ngược lại, việc trẻ có hen không đồng nghĩa mọi biểu hiện nghẹt mũi, hắt hơi đều cần dùng thuốc điều trị hen.

Một số hướng dẫn về bệnh hô hấp nhấn mạnh việc đánh giá và quản lý đồng thời viêm mũi khi trẻ có hen, bởi kiểm soát tốt các bệnh lý đường hô hấp trên có thể hỗ trợ kiểm soát triệu chứng hô hấp ở một số trường hợp.

Khi nào nên đưa trẻ đi khám?

Nếu trẻ thường xuyên bị nghẹt mũi, hắt hơi, chảy mũi kéo dài và đồng thời xuất hiện ho tái diễn, khò khè hoặc khó thở, cha mẹ không nên chỉ xử lý riêng từng triệu chứng.

Đặc biệt, nếu trẻ có những cơn khó thở rõ rệt, thở nhanh, co kéo lồng ngực, khó nói hoặc khó ăn uống vì khó thở, cần đưa trẻ đi khám ngay để được đánh giá.

Với những trường hợp triệu chứng tái diễn nhưng không quá cấp tính, việc thăm khám cũng giúp phân biệt giữa viêm mũi dị ứng, hen phế quản và các nguyên nhân khác gây ho hoặc khò khè ở trẻ. Khi xác định được yếu tố kích hoạt, việc kiểm soát môi trường và điều trị sẽ phù hợp hơn.

Kết luận

Viêm mũi dị ứng và hen phế quản ở trẻ có mối liên hệ do cùng liên quan đến tình trạng viêm và tăng phản ứng của đường hô hấp. Một số tác nhân dị ứng có thể đồng thời kích thích cả mũi và phế quản, khiến trẻ vừa có triệu chứng ở mũi vừa xuất hiện ho, khò khè hoặc khó thở.

Vì vậy, khi trẻ có biểu hiện dị ứng ở mũi kéo dài hoặc tái diễn, cha mẹ nên quan sát thêm các dấu hiệu bất thường ở đường thở. Phát hiện sớm và kiểm soát tốt cả triệu chứng ở mũi lẫn hô hấp dưới sẽ giúp việc chăm sóc trẻ chủ động và hiệu quả hơn.

HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212

📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678

⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn

#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong