Subtotal $0.00
Nhiễm trùng đường hô hấp là nhóm bệnh phổ biến nhất trong cộng đồng, đặc biệt tăng mạnh vào thời điểm giao mùa, mùa mưa hoặc khi thời tiết lạnh kéo dài. Chỉ một người trong gia đình mắc bệnh, nguy cơ lây lan cho những thành viên khác là rất cao nếu không kiểm soát tốt đường truyền nhiễm. Hiểu rõ cơ chế lây lan không chỉ giúp hạn chế bùng phát bệnh trong gia đình mà còn góp phần bảo vệ người lớn tuổi, trẻ nhỏ – những đối tượng dễ gặp biến chứng.
Bài viết dưới đây sẽ tập trung phân tích cụ thể các đường lây truyền thường gặp, yếu tố khiến bệnh dễ lây lan trong môi trường sinh hoạt chung và cách phòng ngừa thực tế, hiệu quả.
1. Nhiễm trùng đường hô hấp là gì?
Nhiễm trùng đường hô hấp l là tình trạng viêm nhiễm xảy ra ở hệ thống hô hấp , bao gồm:
-
Đường hô hấp trên: mũi, xoang, họng, amidan, thanh quản
-
Đường hô hấp dưới: khí quản, phế quản, phổi
Tác nhân gây bệnh có thể là:
-
Virus (cúm, RSV, Adenovirus, Rhinovirus, SARS-CoV-2…)
-
Vi khuẩn (phế cầu, H. influenzae, tụ cầu, liên cầu…)
-
Một số ít trường hợp do nấm hoặc bội nhiễm sau virus
Phần lớn trường hợp trong cộng đồng là do virus, có khả năng lây lan nhanh.
2. Các đường lây truyền chính của nhiễm trùng đường hô hấp
Hiểu rõ cơ chế lây truyền là chìa khóa để bảo vệ gia đình khỏi vòng lây nhiễm chéo.
2.1. Lây qua giọt bắn đường hô hấp
Đây là con đường phổ biến nhất.
Khi người bệnh:
-
Ho
-
Hắt hơi
-
Nói chuyện ở khoảng cách gần
Các giọt bắn chứa virus hoặc vi khuẩn sẽ phát tán ra môi trường xung quanh. Nếu người khác đứng trong phạm vi gần (thường dưới 1–2 mét) và hít phải, mầm bệnh sẽ xâm nhập qua niêm mạc mũi, miệng.
Đặc điểm quan trọng:
-
Giọt bắn có kích thước lớn
-
Rơi xuống bề mặt trong thời gian ngắn
-
Lây nhanh trong không gian kín
Gia đình có trẻ nhỏ thường là môi trường thuận lợi cho hình thức lây này.
2.2. Lây qua tiếp xúc trực tiếp và gián tiếp
Đây là cơ chế lây lan thường bị bỏ qua.
Virus có thể tồn tại trên bề mặt như:
-
Tay nắm cửa
-
Bàn ăn
-
Đồ chơi trẻ em
-
Điện thoại
-
Khăn mặt
Khi tay chạm vào bề mặt nhiễm mầm bệnh, sau đó đưa lên:
-
Mũi
-
Miệng
-
Mắt
Mầm bệnh sẽ xâm nhập vào cơ thể.
Trẻ nhỏ có thói quen đưa tay lên mặt, ngậm đồ chơi nên nguy cơ nhiễm bệnh rất cao nếu trong nhà có người đang mắc nhiễm trùng đường hô hấp.
2.3. Lây qua không khí (aerosol)
Một số virus có khả năng tồn tại trong hạt khí dung nhỏ li ti, lơ lửng trong không khí lâu hơn so với giọt bắn thông thường. Trong không gian kín, ít thông gió, nguy cơ lây nhiễm tăng cao.
Điều này giải thích vì sao:
-
Cả gia đình có thể lần lượt mắc bệnh
-
Văn phòng kín, lớp học dễ bùng dịch
-
Điều hòa bật liên tục làm tăng nguy cơ lưu giữ mầm bệnh
3. Vì sao bệnh dễ lây trong gia đình?
3.1. Môi trường sinh hoạt chung
Các hoạt động như:
-
Ăn chung mâm
-
Ngủ chung phòng
-
Dùng chung vật dụng cá nhân
Làm tăng nguy cơ lan truyền.
3.2. Chủ quan khi triệu chứng còn nhẹ
Giai đoạn đầu của nhiễm trùng đường hô hấp thường chỉ có:
-
Hắt hơi
-
Sổ mũi
-
Ho nhẹ
Nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường, không đeo khẩu trang hay hạn chế tiếp xúc. Trong khi đó, giai đoạn này virus đã có thể lây sang người khác.
3.3. Hệ miễn dịch suy giảm
Người dễ mắc và dễ lây hơn gồm:
-
Trẻ nhỏ dưới 5 tuổi
-
Người cao tuổi
-
Phụ nữ mang thai
-
Người mắc bệnh mạn tính
Khi một thành viên có sức đề kháng yếu, mầm bệnh dễ nhân lên nhanh và phát tán mạnh hơn.
4. Thời gian lây truyền kéo dài bao lâu?
Tùy tác nhân gây bệnh, thời gian lây có thể khác nhau.
Thông thường:
-
Virus cúm: lây mạnh từ 1 ngày trước khi có triệu chứng đến 5–7 ngày sau
-
Trẻ nhỏ có thể lây kéo dài hơn
-
Viêm phổi do vi khuẩn: lây giảm nhanh sau 24–48 giờ dùng kháng sinh phù hợp
Điểm quan trọng là: người bệnh có thể lây ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng.
5. Dấu hiệu cần chú ý để hạn chế lây sớm
Ngay khi có những biểu hiện ban đầu như:
-
Đau họng
-
Ho
-
Nghẹt mũi
-
Sốt nhẹ
-
Mệt mỏi
Nên:
-
Đeo khẩu trang khi tiếp xúc
-
Hạn chế tiếp xúc gần với trẻ em và người già
-
Rửa tay thường xuyên
Việc kiểm soát ngay từ những triệu chứng đầu giúp giảm đáng kể nguy cơ lây chéo trong gia đình.
6. Biến chứng nếu bệnh lan rộng
Phần lớn nhiễm trùng đường hô hấp nhẹ có thể tự khỏi. Tuy nhiên, nếu lây lan trong gia đình và không theo dõi tốt, nguy cơ xuất hiện biến chứng ở nhóm nguy cơ cao là có thật.
Một số biến chứng có thể gặp:
-
Viêm tai giữa ở trẻ nhỏ
-
Viêm xoang cấp
-
Viêm phế quản
-
Viêm phổi
-
Đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính ở người lớn tuổi
Biến chứng thường xảy ra khi:
-
Bệnh kéo dài
-
Không được nghỉ ngơi đầy đủ
-
Chủ quan không theo dõi triệu chứng nặng
7. Cách phòng ngừa nhiễm trùng đường hô hấp trong gia đình
7.1. Giữ vệ sinh tay
-
Rửa tay bằng xà phòng ít nhất 20 giây
-
Sử dụng dung dịch sát khuẩn khi ra ngoài
-
Nhắc trẻ không đưa tay lên mặt
7.2. Đeo khẩu trang khi có triệu chứng
Ngay khi có dấu hiệu ho, sổ mũi, cần chủ động đeo khẩu trang khi:
-
Chăm sóc trẻ
-
Nấu ăn
-
Ở không gian kín
7.3. Thông thoáng nhà cửa
-
Mở cửa sổ đón gió tự nhiên
-
Hạn chế đóng kín phòng quá lâu
-
Vệ sinh điều hòa định kỳ
7.4. Vệ sinh bề mặt thường xuyên
-
Lau khử khuẩn tay nắm cửa
-
Khử trùng đồ chơi
-
Giặt khăn mặt riêng
7.5. Tiêm phòng đầy đủ
Một số bệnh có thể phòng ngừa hiệu quả bằng vaccine như:
-
Phế cầu
-
COVID-19
Tiêm phòng giúp giảm nguy cơ mắc và giảm mức độ nặng nếu nhiễm bệnh.
8. Khi nào cần đi khám?
Không phải mọi trường hợp đều cần nhập viện, nhưng nên theo dõi kỹ nếu có dấu hiệu:
-
Sốt cao liên tục trên 38,5°C
-
Khó thở
-
Thở nhanh
-
Đau ngực
-
Ho đờm đặc, đổi màu
-
Trẻ quấy nhiều, bỏ ăn
Phát hiện sớm giúp điều trị đúng hướng và giảm nguy cơ lây lan kéo dài.
9. Chủ động bảo vệ thay vì xử lý khi đã lây
Thực tế, nhiều gia đình chỉ chú ý khi bệnh đã lây sang 2–3 người. Khi đó, việc kiểm soát sẽ khó khăn hơn và thời gian hồi phục kéo dài.
Thay vì chỉ điều trị từng cá nhân, cần:
-
Nhìn nhận nhiễm trùng đường hô hấp như một nguy cơ lây lan tập thể
-
Áp dụng biện pháp phòng ngừa ngay từ ca đầu tiên
-
Quan sát sát các thành viên còn lại
Sự chủ động này đặc biệt quan trọng trong mùa cao điểm bệnh hô hấp.
Kết luận
Nhiễm trùng đường hô hấp không chỉ là bệnh lý thường gặp mà còn là nguồn lây lan phổ biến trong cộng đồng và gia đình. Việc hiểu rõ các đường lây truyền – từ giọt bắn, tiếp xúc bề mặt đến khí dung – giúp mỗi người có ý thức phòng ngừa sớm, hạn chế nguy cơ lây chéo.
Bảo vệ sức khỏe cả nhà bắt đầu từ những hành động nhỏ: rửa tay đúng cách, đeo khẩu trang khi có triệu chứng, thông thoáng không gian sống và theo dõi sát diễn tiến bệnh. Khi nắm rõ cơ chế lây lan, bạn có thể chủ động cắt đứt chuỗi lây nhiễm trước khi nó lan rộng.
____________
HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212
📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678
⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn
#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong
