Viêm tai giữa là tình trạng khá thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những năm đầu đời. Không ít cha mẹ nhận thấy con cứ mỗi lần đi nhà trẻ, sổ mũi, ho hoặc cảm lạnh xong lại bắt đầu đau tai, quấy khóc. Vậy nhiễm trùng hô hấp có liên quan gì đến viêm tai giữa và vì sao trẻ đi nhà trẻ lại dễ gặp tình trạng này?
Vì sao trẻ đi nhà trẻ dễ bị viêm tai giữa?
Mối liên quan giữa nhiễm trùng hô hấp và viêm tai giữa là khá rõ. Nhiều trường hợp viêm tai giữa cấp xuất hiện sau hoặc trong quá trình trẻ mắc một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên như cảm lạnh, viêm mũi họng.

Khi trẻ bị nhiễm trùng hô hấp, niêm mạc mũi và vùng họng có thể bị viêm, phù nề, làm ảnh hưởng đến hoạt động của vòi nhĩ – một đường thông nối tai giữa với vùng mũi họng. Vòi nhĩ có vai trò giúp thông khí và dẫn lưu dịch ở tai giữa. Khi hoạt động này bị cản trở, dịch có thể tích tụ phía sau màng nhĩ, tạo điều kiện cho vi khuẩn hoặc virus phát triển và gây viêm.
Ở trẻ nhỏ, vòi nhĩ còn có đặc điểm ngắn và nằm tương đối ngang so với người lớn nên khả năng dẫn lưu dịch chưa tốt. Đây cũng là một trong những lý do trẻ nhỏ dễ gặp các vấn đề ở tai giữa hơn.
Trong khi đó, môi trường nhà trẻ khiến trẻ tiếp xúc gần với nhiều bạn khác. Các bệnh nhiễm trùng hô hấp như cảm lạnh, cúm và những bệnh do virus đường hô hấp có thể lây truyền qua dịch tiết hô hấp. Vì vậy, trẻ mới đi học thường có thể trải qua nhiều đợt sổ mũi, ho, nghẹt mũi hơn trước. Việc đi nhà trẻ cũng được ghi nhận là một yếu tố làm tăng nguy cơ viêm tai giữa cấp và tái phát ở trẻ nhỏ.
Điều quan trọng là viêm tai giữa không lây trực tiếp từ trẻ này sang trẻ khác. Thứ dễ lây trong môi trường tập thể là các bệnh nhiễm trùng hô hấp, sau đó những đợt nhiễm trùng này có thể tạo điều kiện dẫn đến viêm tai giữa.
Nhiễm trùng hô hấp có thể dẫn đến viêm tai giữa như thế nào?
Không phải cứ trẻ bị sổ mũi, ho là sẽ bị viêm tai giữa. Tuy nhiên, một đợt nhiễm trùng hô hấp có thể tạo ra một chuỗi thay đổi khiến tai giữa dễ bị ảnh hưởng.
Ban đầu, virus hoặc tác nhân gây bệnh làm niêm mạc mũi họng viêm và tiết nhiều dịch. Trẻ có thể nghẹt mũi, chảy mũi, ho hoặc đau họng. Tình trạng phù nề ở vùng quanh vòi nhĩ khiến việc thông khí và thoát dịch của tai giữa kém đi.
Dịch bị giữ lại phía sau màng nhĩ có thể gây cảm giác đầy tai hoặc giảm nghe. Nếu tình trạng viêm tiếp diễn và có sự phát triển của vi khuẩn, trẻ có thể xuất hiện viêm tai giữa cấp.
Đây là lý do cha mẹ đôi khi thấy một diễn biến khá quen thuộc: trẻ bắt đầu sổ mũi → nghẹt mũi, ho → vài ngày sau quấy khóc, kéo tai hoặc sốt. Tuy nhiên, chỉ dựa vào diễn biến này chưa thể khẳng định trẻ đã bị viêm tai giữa. Cần kiểm tra màng nhĩ và tai giữa để xác định chính xác.
Dấu hiệu nào khiến cha mẹ nên nghĩ đến viêm tai giữa?
Ở trẻ lớn, đau tai là triệu chứng tương đối dễ nhận biết. Nhưng với trẻ nhỏ chưa biết nói hoặc chưa diễn đạt được cảm giác khó chịu, biểu hiện có thể không rõ ràng.
Cha mẹ nên chú ý nếu sau một đợt cảm lạnh hoặc nhiễm trùng hô hấp, trẻ xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu như:
- Quấy khóc nhiều, khó dỗ, đặc biệt về đêm.
- Thường xuyên kéo, giật hoặc dụi tai.
- Sốt.
- Khó ngủ, ngủ không yên.
- Trẻ lớn than đau hoặc cảm giác đầy, tức trong tai.
- Có biểu hiện nghe kém, gọi nhiều lần mới phản ứng.
- Có dịch chảy ra từ tai.
Tuy nhiên, những biểu hiện này không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với viêm tai giữa. Chẳng hạn, kéo tai ở trẻ nhỏ có thể xuất hiện vì nhiều nguyên nhân khác nhau. Chẩn đoán viêm tai giữa cần dựa vào thăm khám tai, đặc biệt là đánh giá tình trạng dịch trong tai giữa và màng nhĩ. Theo hướng dẫn của AAP, không nên chẩn đoán viêm tai giữa cấp nếu không có bằng chứng về dịch trong tai giữa.
Trẻ bị viêm tai giữa sau mỗi lần đi học có đáng lo?
Một vài đợt nhiễm trùng hô hấp trong năm học không đồng nghĩa trẻ có bệnh lý bất thường. Trẻ đi nhà trẻ thường xuyên tiếp xúc với nhiều nguồn virus hơn nên việc mắc các bệnh đường hô hấp là khá phổ biến.
Tuy nhiên, nếu trẻ liên tục bị viêm tai giữa, các đợt bệnh xuất hiện sát nhau hoặc có biểu hiện nghe kém kéo dài, cha mẹ không nên chỉ xử lý từng lần bằng thuốc mà bỏ qua việc tìm nguyên nhân.
Theo tiêu chuẩn thường được sử dụng, viêm tai giữa tái phát được xác định khi trẻ có từ 3 đợt trong 6 tháng hoặc 4 đợt trong 12 tháng, với ít nhất 1 đợt trong 6 tháng gần nhất. Khi đạt mức này, trẻ cần được đánh giá lại để có hướng theo dõi và xử trí phù hợp.
Ngoài ra, cần phân biệt viêm tai giữa cấp với ứ dịch tai giữa. Trẻ có thể còn dịch phía sau màng nhĩ sau một đợt nhiễm trùng nhưng không đồng nghĩa với việc vẫn đang bị nhiễm trùng cấp. Dịch tai giữa đơn thuần thường không gây sốt, đau tai hoặc mủ trong tai.
Làm gì để giảm nguy cơ viêm tai giữa khi trẻ đi nhà trẻ?
Không thể ngăn trẻ hoàn toàn khỏi các bệnh nhiễm trùng hô hấp khi đi học, nhưng có thể giảm nguy cơ bằng những biện pháp đơn giản.
Trước hết, cần chú ý vệ sinh tay và hạn chế cho trẻ dùng chung những đồ vật thường xuyên đưa vào miệng. Đồ chơi dùng chung tại nhà trẻ cũng cần được vệ sinh phù hợp. Khi trẻ hoặc người chăm sóc có triệu chứng hô hấp, việc che miệng khi ho, hắt hơi và xử lý dịch tiết đúng cách giúp hạn chế lây lan.
Cha mẹ cũng nên đảm bảo trẻ được tiêm chủng đầy đủ theo lịch, trong đó có các vaccine giúp phòng một số tác nhân liên quan đến bệnh hô hấp và viêm tai giữa. Tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá cũng là một biện pháp quan trọng vì phơi nhiễm khói thuốc được xem là yếu tố nguy cơ của viêm tai giữa.
Đặc biệt, khi trẻ đang bị cảm lạnh hoặc viêm đường hô hấp, cha mẹ không nên tự ý sử dụng kháng sinh với mục đích phòng viêm tai giữa. Không phải mọi trường hợp viêm tai giữa đều cần kháng sinh và việc điều trị cần dựa trên tình trạng cụ thể của trẻ.
Khi nào trẻ cần được kiểm tra?
Nếu trẻ sau một đợt nhiễm trùng hô hấp xuất hiện đau tai, sốt, quấy khóc nhiều, nghe kém hoặc có dịch chảy ra từ tai, cha mẹ nên đưa trẻ đi kiểm tra để xác định nguyên nhân.
Đặc biệt, trẻ bị viêm tai giữa lặp lại nhiều lần, có dấu hiệu nghe kém hoặc các triệu chứng kéo dài cần được đánh giá đầy đủ thay vì chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài.
Đi nhà trẻ không phải nguyên nhân trực tiếp gây viêm tai giữa. Vấn đề nằm ở việc trẻ trong môi trường tập thể dễ tiếp xúc với các tác nhân gây nhiễm trùng hô hấp hơn. Khi kết hợp với đặc điểm giải phẫu và chức năng vòi nhĩ ở trẻ nhỏ, những đợt nhiễm trùng này có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện viêm tai giữa.
Vì vậy, nếu trẻ cứ “sổ mũi rồi đau tai” sau mỗi lần đi học, cha mẹ nên quan sát mối liên hệ giữa các triệu chứng, đồng thời kiểm tra tai khi có dấu hiệu bất thường để tránh bỏ sót tình trạng viêm hoặc dịch tồn đọng ở tai giữa.
HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212
📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678
⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn
#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong



