Viêm tai giữa ở trẻ có thể xuất hiện sau một đợt cảm lạnh, viêm đường hô hấp hoặc trong những hoạt động quen thuộc của mùa hè như bơi lội, đi máy bay. Dù phần lớn trường hợp có thể điều trị hiệu quả, việc nhận biết sớm dấu hiệu và chăm sóc tai đúng cách vẫn rất quan trọng để hạn chế biến chứng ảnh hưởng đến thính lực của trẻ.
Viêm tai giữa trẻ em là gì?
Tai được chia thành ba phần: tai ngoài, tai giữa và tai trong. Tai giữa là khoang nằm phía sau màng nhĩ, chứa các xương nhỏ có nhiệm vụ truyền rung động âm thanh vào tai trong. Bộ phận này thông với vùng mũi họng thông qua vòi nhĩ, giúp cân bằng áp lực và dẫn lưu dịch.

Ở trẻ nhỏ, vòi nhĩ ngắn và nằm tương đối ngang so với người lớn nên khả năng dẫn lưu dịch và bảo vệ tai giữa còn hạn chế. Khi trẻ bị cảm lạnh hoặc nhiễm trùng đường hô hấp, tình trạng phù nề vùng mũi họng có thể làm vòi nhĩ bị tắc. Dịch tích tụ phía sau màng nhĩ tạo điều kiện cho vi khuẩn hoặc virus phát triển, từ đó gây viêm.
Bệnh thường gặp nhất ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những năm đầu đời. Một số trẻ có thể chỉ mắc một lần, trong khi những trẻ có yếu tố nguy cơ có thể bị tái phát nhiều lần.
Các dạng thường gặp
Viêm tai giữa cấp tính thường xuất hiện đột ngột, có thể xảy ra sau hoặc đồng thời với nhiễm trùng đường hô hấp. Trẻ có thể đau tai, sốt, quấy khóc và ngủ kém.
Viêm tai giữa ứ dịch xảy ra khi dịch vẫn tồn tại trong tai giữa sau khi tình trạng nhiễm trùng cấp đã hết. Trẻ có thể không còn đau hoặc sốt nhưng nghe kém tạm thời. Nếu dịch kéo dài, trẻ cần được theo dõi thính lực.
Viêm tai giữa mạn tính liên quan đến tình trạng viêm hoặc chảy dịch kéo dài, thường cần được đánh giá nguyên nhân và điều trị phù hợp để hạn chế tổn thương lâu dài cho tai.
Vì sao mùa hè trẻ dễ gặp vấn đề về tai hơn?
Mùa hè không phải là nguyên nhân trực tiếp gây viêm tai giữa. Tuy nhiên, đây là thời điểm trẻ tham gia nhiều hoạt động có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về tai hoặc nhiễm trùng đường hô hấp.
Bơi lội là một trong những hoạt động phổ biến nhất. Nước đọng trong ống tai ngoài, đặc biệt khi nguồn nước không đảm bảo vệ sinh, có thể làm tăng nguy cơ viêm tai ngoài. Đây là bệnh khác với viêm tai giữa nhưng đều có thể gây đau tai, khiến phụ huynh dễ nhầm lẫn.

Bên cạnh đó, trẻ đi du lịch bằng máy bay có thể bị đau hoặc ù tai do thay đổi áp suất, nhất là trong lúc máy bay cất cánh và hạ cánh. Trẻ đang bị nghẹt mũi, cảm lạnh hoặc viêm đường hô hấp có thể khó cân bằng áp lực ở tai hơn.
Mùa hè cũng là thời điểm trẻ thường xuyên tiếp xúc với điều hòa, môi trường đông người và các hoạt động tập thể. Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, từ đó gián tiếp làm tăng nguy cơ gặp vấn đề ở tai giữa.
Dấu hiệu viêm tai giữa ở trẻ ba mẹ cần chú ý
Ở trẻ lớn, đau tai thường là dấu hiệu dễ nhận biết nhất. Trẻ có thể nói đau, cảm giác đầy hoặc tức trong tai. Với trẻ chưa biết nói, biểu hiện thường không rõ ràng nên ba mẹ cần chú ý những thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày.

Trẻ có thể quấy khóc, cáu kỉnh, khó ngủ, thường xuyên sờ hoặc kéo tai, đặc biệt khi nằm xuống. Một số trẻ bú hoặc ăn kém do việc nuốt có thể làm cảm giác đau và áp lực trong tai tăng lên.
Sốt cũng có thể xuất hiện, nhất là khi tình trạng nhiễm trùng đang hoạt động. Tuy nhiên, không phải trẻ nào bị viêm tai giữa cũng sốt.
Một dấu hiệu khác cần đặc biệt lưu ý là dịch chảy ra từ tai. Dịch có màu vàng, trắng hoặc nâu và không giống ráy tai có thể liên quan đến tình trạng nhiễm trùng hoặc thủng màng nhĩ.
Ngoài ra, trẻ có thể phản ứng chậm với âm thanh, tăng âm lượng khi xem tivi hoặc có vẻ như không nghe rõ lời nói. Đây có thể là biểu hiện của tình trạng nghe kém do dịch tích tụ trong tai giữa.
Khi nào trẻ cần được đưa đi khám?
Không nên chỉ dựa vào một triệu chứng để tự xác định trẻ có bị viêm tai giữa hay không. Đau tai sau khi bơi, đau do thay đổi áp suất khi đi máy bay hay viêm tai ngoài cũng có thể gây biểu hiện tương tự.
Ba mẹ nên đưa trẻ đi khám khi trẻ đau tai rõ rệt, sốt, quấy khóc kéo dài, ngủ kém, có dịch chảy ra từ tai hoặc có biểu hiện nghe kém. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ cần được chú ý đặc biệt vì các bé chưa thể mô tả chính xác cảm giác của mình.
Việc thăm khám thường bao gồm kiểm tra màng nhĩ bằng dụng cụ soi tai. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đánh giá khả năng di động của màng nhĩ để phát hiện dịch trong tai giữa. Nếu tình trạng dịch kéo dài hoặc nghi ngờ ảnh hưởng đến thính lực, trẻ có thể được chỉ định kiểm tra thính giác phù hợp với độ tuổi.
Điều trị viêm tai giữa trẻ em như thế nào?
Điều trị phụ thuộc vào độ tuổi, triệu chứng, mức độ bệnh và nguyên nhân. Không phải trường hợp nào cũng cần sử dụng kháng sinh.
Với những trường hợp nhẹ, trẻ có thể được theo dõi kết hợp kiểm soát đau và sốt. Một số trường hợp do virus có thể tự cải thiện mà không cần kháng sinh. Nếu bác sĩ xác định hoặc nghi ngờ nhiễm khuẩn cần điều trị, thuốc kháng sinh có thể được chỉ định.
Ba mẹ không nên tự mua kháng sinh cho trẻ hoặc tự ngừng thuốc khi thấy triệu chứng giảm. Việc sử dụng thuốc cần tuân theo đánh giá và hướng dẫn cụ thể để tránh điều trị không phù hợp.
7 cách bảo vệ tai cho trẻ trong mùa hè
Giữ tai khô sau khi bơi: Sau khi trẻ bơi hoặc tắm, nhẹ nhàng lau khô phần tai ngoài. Không đưa tăm bông hoặc vật nhọn vào sâu trong ống tai để lấy nước.
Chọn nơi bơi đảm bảo vệ sinh: Nên ưu tiên hồ bơi được kiểm soát chất lượng nước và vệ sinh định kỳ. Nguồn nước ô nhiễm có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tai ngoài.
Không cho trẻ bơi khi đang đau tai hoặc chảy dịch tai: Nếu trẻ đang có vấn đề về tai, nên hạn chế để nước tiếp xúc với tai cho đến khi được đánh giá và hướng dẫn phù hợp.
Lưu ý khi trẻ đi máy bay: Cho trẻ uống nước, bú hoặc nuốt trong thời điểm máy bay cất cánh và hạ cánh có thể giúp trẻ cân bằng áp lực trong tai. Trẻ lớn có thể nhai kẹo cao su nếu phù hợp với độ tuổi và khả năng nhai.
Điều trị sớm các bệnh đường hô hấp: Cảm lạnh, nghẹt mũi và các bệnh hô hấp có thể làm ảnh hưởng đến hoạt động của vòi nhĩ. Khi trẻ có triệu chứng kéo dài hoặc bất thường, nên cho trẻ được kiểm tra thay vì tự điều trị kéo dài tại nhà.
Hạn chế tiếng ồn lớn: Pháo hoa, loa công suất lớn hoặc các sự kiện đông người có thể tạo ra mức âm thanh gây hại cho thính lực. Trẻ nên được giữ khoảng cách với nguồn âm thanh lớn và sử dụng thiết bị bảo vệ thính giác phù hợp khi cần.
Không tự ngoáy hoặc làm sạch sâu trong tai: Ráy tai có vai trò bảo vệ ống tai. Việc dùng tăm bông hoặc các dụng cụ khác đưa sâu vào tai có thể gây trầy xước, đẩy ráy tai vào sâu hơn hoặc làm tổn thương màng nhĩ.
Chủ động bảo vệ tai cho trẻ trong mùa hè
Mùa hè mang đến nhiều hoạt động vui chơi nhưng cũng khiến trẻ có nhiều cơ hội tiếp xúc với nước, thay đổi môi trường, di chuyển bằng máy bay và các nguồn âm thanh lớn. Điều quan trọng không phải là hạn chế hoàn toàn những hoạt động này mà là giúp trẻ tham gia đúng cách và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường.
Đặc biệt, nếu trẻ đau tai, sốt, chảy dịch tai, nghe kém hoặc các triệu chứng không cải thiện, ba mẹ nên đưa trẻ đi khám để xác định chính xác nguyên nhân. Phát hiện và xử trí phù hợp từ sớm sẽ giúp hạn chế tình trạng kéo dài và bảo vệ thính lực của trẻ.
HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212
📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678
⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn
#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong


