Viêm tai giữa là tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng xảy ra ở khoang tai giữa, thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt sau các đợt viêm đường hô hấp. Nếu được phát hiện và chăm sóc đúng cách, đa số trường hợp có thể hồi phục tốt. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể gây nghe kém hoặc biến chứng nếu kéo dài và không được điều trị phù hợp.
Vì sao trẻ dễ bị viêm tai giữa?
Tai giữa được nối với vùng mũi họng thông qua vòi nhĩ. Bộ phận này có nhiệm vụ giúp cân bằng áp lực và dẫn lưu dịch ra khỏi tai giữa. Ở trẻ nhỏ, vòi nhĩ ngắn, hẹp và nằm ngang hơn so với người lớn nên dễ bị phù nề, tắc nghẽn khi trẻ mắc các bệnh đường hô hấp.

Khi vòi nhĩ hoạt động không tốt, dịch có thể bị ứ lại trong tai giữa. Đây là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và gây viêm. Vì vậy, trẻ thường mắc bệnh sau hoặc đồng thời với các tình trạng như cảm lạnh, viêm mũi họng, viêm amidan, viêm VA hoặc các nhiễm trùng đường hô hấp khác.
Một số tác nhân thường liên quan đến bệnh gồm phế cầu, Haemophilus influenzae, liên cầu khuẩn và tụ cầu vàng; ngoài ra, virus đường hô hấp cũng có thể đóng vai trò khởi phát hoặc làm tăng nguy cơ.
Bên cạnh nhiễm trùng hô hấp, một số yếu tố cũng khiến trẻ dễ mắc bệnh hơn như tiếp xúc với khói thuốc lá, khói bụi, môi trường ẩm mốc, thời tiết thay đổi, dị ứng hoặc bắt đầu đi nhà trẻ. Trẻ có bất thường vùng sọ mặt như khe hở vòm miệng cũng có nguy cơ cao hơn.
Dấu hiệu nhận biết ở trẻ
Biểu hiện phụ thuộc vào loại bệnh và độ tuổi của trẻ. Với trường hợp cấp tính, trẻ có thể đau tai, sốt, quấy khóc, ngủ kém, ăn uống giảm hoặc bỏ bú. Một số trẻ có thể kèm sổ mũi, ho, hắt hơi và giảm khả năng nghe. Nếu màng nhĩ bị thủng do áp lực dịch hoặc viêm, dịch mủ có thể chảy ra ngoài tai.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ chưa biết nói, việc nhận biết khó khăn hơn. Cha mẹ có thể thấy trẻ quấy khóc bất thường, khó ngủ, bú kém hoặc thường xuyên đưa tay lên vùng tai. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có biểu hiện rõ ràng. Đặc biệt, tình trạng ứ dịch ở tai giữa có thể diễn ra mà trẻ không sốt hoặc không đau tai rõ rệt nhưng vẫn ảnh hưởng đến khả năng nghe.
Do đó, khi trẻ có các biểu hiện bất thường kéo dài, cha mẹ không nên tự xác định bệnh chỉ dựa vào triệu chứng mà nên cho trẻ được kiểm tra tai, mũi, họng để xác định nguyên nhân.
Chăm sóc trẻ tại nhà như thế nào?
Điều quan trọng khi chăm sóc trẻ là thực hiện đúng hướng dẫn điều trị và giữ cho trẻ được nghỉ ngơi, ăn uống đầy đủ. Cha mẹ không nên tự ý mua thuốc nhỏ tai, kháng sinh hoặc các thuốc điều trị khác khi chưa được đánh giá phù hợp.
Vệ sinh tai: Nếu tai trẻ có dịch hoặc mủ chảy ra ngoài, cha mẹ có thể dùng gạc sạch để nhẹ nhàng lau phần dịch ở vành tai và cửa tai. Không đưa tăm bông, giấy hoặc vật dụng khác vào sâu trong ống tai và không cố lấy mủ bên trong. Không nên dùng bông bịt kín tai vì có thể làm cản trở quá trình thoát dịch. Trong thời gian điều trị, cần hạn chế để nước lọt vào tai, đặc biệt khi trẻ tắm hoặc gội đầu.

Vệ sinh mũi: Vì các bệnh lý mũi họng có liên quan chặt chẽ đến chức năng vòi nhĩ, việc giữ cho mũi thông thoáng có thể giúp trẻ dễ chịu hơn. Có thể sử dụng nước muối sinh lý phù hợp để vệ sinh mũi theo hướng dẫn, nhất là khi trẻ đang sổ mũi hoặc có nhiều dịch tiết. Không nên rửa mũi quá mạnh hoặc thực hiện quá thường xuyên gây kích ứng niêm mạc.
Ăn uống và nghỉ ngơi: Trẻ nên được ăn những món mềm, dễ tiêu và giàu dinh dưỡng. Nếu trẻ ăn kém, có thể chia thành nhiều bữa nhỏ thay vì ép trẻ ăn một lượng lớn trong một lần. Trẻ cần được bổ sung đủ nước; trẻ nhỏ vẫn tiếp tục bú mẹ theo nhu cầu. Khi bị đau hoặc sốt, việc chia nhỏ bữa ăn thường giúp trẻ dễ tiếp nhận hơn.
Dùng thuốc đúng hướng dẫn: Nếu trẻ được kê thuốc, cha mẹ cần sử dụng đúng loại, đúng liều và đúng thời gian. Không tự ý ngừng kháng sinh khi trẻ vừa đỡ triệu chứng và cũng không dùng lại đơn thuốc cũ cho lần bệnh sau. Thuốc nhỏ tai chỉ nên sử dụng khi có chỉ định phù hợp, bởi một số trường hợp có thủng màng nhĩ không được dùng tùy tiện các loại thuốc nhỏ tai.
Nếu trẻ sốt hoặc đau nhiều, có thể sử dụng thuốc hạ sốt, giảm đau phù hợp với tuổi và cân nặng theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không nên tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt hoặc dùng thuốc của người lớn cho trẻ.
Viêm tai giữa có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp không gây biến chứng nghiêm trọng nếu được theo dõi và điều trị phù hợp. Tuy nhiên, bệnh kéo dài hoặc không được xử trí đúng có thể dẫn đến thủng màng nhĩ, xơ nhĩ, nghe kém hoặc viêm tai xương chũm. Một số trường hợp mạn tính có thể xuất hiện cholesteatoma, gây tổn thương cấu trúc trong tai.
Đáng lưu ý, nghe kém kéo dài ở trẻ nhỏ có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận âm thanh và quá trình phát triển ngôn ngữ, đặc biệt ở giai đoạn trẻ đang học nói. Những biến chứng nặng hơn như liệt dây thần kinh mặt, viêm màng não hoặc áp xe não rất hiếm nhưng có thể xảy ra khi nhiễm trùng lan rộng.
Vì vậy, chăm sóc tại nhà không đồng nghĩa với tự điều trị. Cha mẹ cần theo dõi diễn biến của trẻ và đưa trẻ đi kiểm tra khi triệu chứng bất thường hoặc không cải thiện.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám khi trẻ đau tai tăng dần, sốt cao kéo dài hoặc sốt không cải thiện dù đã sử dụng thuốc đúng hướng dẫn. Trẻ quấy khóc nhiều, bỏ ăn, bỏ bú, nôn nhiều, tiêu chảy nhiều lần hoặc có biểu hiện mệt lả cũng cần được đánh giá.
Nếu sau khoảng 48 giờ điều trị mà tình trạng không cải thiện hoặc có xu hướng nặng hơn, trẻ cũng nên được tái khám. Đặc biệt, khi xuất hiện sưng đỏ phía sau tai, tai bị đẩy ra ngoài, đau đầu dữ dội, nôn liên tục, cứng cổ, lơ mơ hoặc co giật, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay vì đây có thể là dấu hiệu của biến chứng.
Làm gì để phòng viêm tai giữa cho trẻ?
Không phải tất cả trường hợp đều có thể phòng tránh hoàn toàn, nhưng cha mẹ có thể giảm nguy cơ bằng cách hạn chế các yếu tố thuận lợi cho bệnh. Trẻ cần được giữ ấm phù hợp khi thời tiết lạnh, tránh khói thuốc lá, khói than, bụi và môi trường ẩm mốc. Nhà ở nên thông thoáng, sạch sẽ.
Khi trẻ mắc viêm mũi họng hoặc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, cần theo dõi và chăm sóc đúng cách, không để tình trạng nghẹt mũi, nhiều dịch kéo dài mà không được xử lý. Với trẻ nhỏ, nên duy trì việc bú mẹ theo khuyến nghị và hạn chế cho trẻ bú bình ở tư thế nằm hoàn toàn vì có thể làm tăng nguy cơ dịch trào ngược vào vùng vòi nhĩ.
Quan trọng nhất, cha mẹ cần chú ý những thay đổi nhỏ về khả năng nghe, giấc ngủ, ăn uống và hành vi của trẻ. Việc phát hiện sớm và điều trị phù hợp không chỉ giúp kiểm soát tình trạng viêm mà còn hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến thính lực và sự phát triển ngôn ngữ của trẻ.
HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM MEDASSIS CLINIC
📍Cơ sở 1: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG MEDASSIS – Dr. Đạt
🏥 Địa chỉ: 212 – Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️Hotline: 0988 669 212
📍Cơ sở 2: PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG CHUYÊN SÂU – MedAssis | Vinmec Smartcity
🏥Địa chỉ: Lô đất ký hiệu F2-CCTP3, KĐT mới Tây Mỗ – Đại Mỗ – Vinhomes Park, Đ.Tây Mỗ, P. Tây Mỗ, Q. Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎️Hotline: 024 32085678
⏰Thời gian làm việc: 8h00 – 20h00
🌐Website: http://medassisclinic.vn
#phongkhamtaimuihongmedassis #phongkhamtaimuihong #medassis #medassisclinic #chamsoctaimuihong



